Putywl to jedno z najstarszych miast Sumszczyzny: po raz pierwszy wspomniano o nim w 1146 roku w Latopisie Hipackim. Miasto zostało opiewane w „Słowie o wyprawie Igora” — to właśnie tutaj Jarosławna czekała na wieści o wyprawie księcia Igora. Nie ma tu osobnego oznakowanego szlaku, ale stary Putywl nad doliną Sejmu łatwo zwiedzić pieszo: od soboru Przemienienia Pańskiego przez centrum i uroczysko Horodek do monasteru Mołczańskiego — około 4,5 km, co zajmuje z oglądaniem 2–3 godziny. Zabytki miasta chroni państwowy rezerwat historyczno-kulturowy.
Od soboru do cerkwi Mikołaja Kozackiego
Start znajduje się przy soborze Przemienienia Pańskiego. Stamtąd trasa prowadzi do cerkwi Mikołaja Kozackiego. Wzniesiono ją w latach 1735–1737 kosztem mieszczan, których nazywano tu kozakami, a w 1770 roku dobudowano pięciokondygnacyjną dzwonnicę.
Muzeum i pomnik Jana z Putywla
Dalej szlak skręca do muzeum krajoznawczego i pomnika Jana z Putywla, a stamtąd — na południe, do uroczyska Horodek.
Horodek nad Sejmem
Horodek to dawny gród (dytyniec) Putywla. Nie ma tu osobnego zamku: to uroczysko nad doliną Sejmu. W 1186 roku twierdzę bezskutecznie oblegali Połowcy. Na Horodku stoją krzyż obrońcom Putywla z 1239 roku oraz pomnik Jarosławny, a z punktów widokowych roztacza się rozległa panorama terasy zalewowej Sejmu.
Monaster Mołczański
Meta znajduje się przy monasterze Mołczańskim, do którego z Horodka schodzi się nad rzeką. Pustelnia Mołczańska powstała w 1405 roku 20 wiorst od miasta. W 1592 roku spalili ją Tatarzy, a w następnym roku mnisi przenieśli się do Putywla. W latach 1602–1604 klasztor otoczono murami i stał się on bastionem obronnym. Od listopada 1604 do maja 1605 roku mieściła się tu rezydencja Dymitra Samozwańca I, a w tym samym czasie wzniesiono sobór Narodzenia Bogurodzicy. W XX wieku monaster zamknięto, a w jego murach mieściły się dom dziecka, szkoła zawodowa i zakład wojskowy.
Wskazówki
Szlak przebiega przez wzgórza nad Sejmem, więc między Horodkiem a monasterem występują podejścia i zejścia. Monaster jest czynny, żeński: wchodząc, należy przestrzegać klasztornych zasad dotyczących ubioru.
Jak dojechać
Do Putywla kursują autobusy międzymiastowe, rozkład jazdy znajduje się na stronie autobusów w Putywlu.
Uwaga. Trasa została opisana na czas, gdy ograniczenia zostaną zniesione. Niektóre wsie hromady putywelskiej wchodzą w skład terytorium możliwych działań wojennych, miasto jest poddawane ostrzałom, a lasy Sumszczyzny w 2026 roku są zamknięte dla cywilów. Obecnie nie należy tu przyjeżdżać bez wcześniejszego upewnienia się co do sytuacji w hromadzie i administracji wojskowej.
