Hołoby — osiedle przy trasie Łuck — Kowel, siedziba hromady Hołoby w rejonie kowelskim. Krzyżują się tu stary trakt, linia kolejowa oraz szosa będąca częścią europejskiej trasy E85 od Morza Bałtyckiego do Egejskiego. W samym zaś osiedlu ukrywają się barokowy kościół, ruiny majątku magnackiego z bramą wjazdową oraz stary budynek stacyjny.
Skąd ta nazwa
Według podania dawny właściciel kazał nieposłusznym chłopom golić czoła — stąd „Hołowłoby”, a potem Hołoby. Wersji tej trzymał się badacz toponimii wołyńskiej Wołodymyr Pokalczuk. Według innego podań nazwa pochodzi od słowa „hołowby” — tak nazywano tych, którzy wozili drzewo.
Królowa Bona i Zbarascy
Pierwsza wzmianka o Hołobach pochodzi z 29 września 1544 roku, z listu królowej Bony Sforzy do starosty łuckiego, księcia Andrzeja Sanguszki. Królowa wymieniła starostwo na majątki w wołosty mielnickiej, wśród których były też Hołoby, i władała nimi aż do swojej śmierci w 1557 roku. Chłopi wozili drewno na budowę mostu zamku łuckiego i pełnili „służbę z wozem i siekierą”. W 1573 roku Hołoby należały do Barbary Kosińskiej i księcia Jerzego Zbaraskiego.
W 1648 roku mieszkańcy Hołob przyłączyli się do powstańców pod Kowlem, w odwecie szlachta spaliła wieś. W 1708 roku została ona po raz drugi spalona przez Szwedów. Stare Hołoby leżały trzy kilometry na północ, koło Stachora. Po wojnie ludzie zaczęli budować się wzdłuż starego traktu Kowel — Mielnica, skąd wyrosły współczesne Hołoby.
Kościół i majątek Wilgów
Na początku XVIII wieku Hołoby należały do Jeruzalskich. Za Józefa Jeruzalskiego w latach 1711–1728 wzniesiono barokowy kościół Archanioła Michała — w miejscu starego, prawdopodobnie spalonego przez Szwedów. W 1786 roku w jego wieżę uderzył piorun, a w 1793 roku kościół odbudował wojewoda Ludwik Wilga.
W pierwszej połowie XVIII wieku pośrodku parku powstał pałac Wilgów-Jeruzalskich z herbem Wilgów na tympanonie. Jego wygląd zewnętrzny przypominał pałac Czartoryskich w Lublinie. W połowie XIX wieku pałac spłonął i pozostał po nim jedynie nasyp ziemny. W parku znajdował się ogrodzony palisadą fragment, po którym swobodnie chodziły dzikie zwierzęta, dlatego długo nazywano go zwierzyńcem. O dawnym przepychu przypominają kamienna wieża — brama wjazdowa — oraz dwukondygnacyjny budynek z XIX wieku. Obok bramy stoją figury świętych, które kiedyś zdobiły rynek.
Cerkiew św. Jerzego
W 1783 roku Ludwik Wilga zbudował w Hołobach cerkiew św. Jerzego z drewnianą dzwonnicą. W tym samym roku dobudował dwie kaplice do kościoła.
Kolej i XX wiek
W 1871 roku przez Hołoby przeprowadzono linię kolejową, a nowa droga do Kowla przeciała na pół duży staw w parku. Murowany budynek stacji Hołoby wzniesiono w 1903 roku i zachował się on do dziś. W 1918 roku w Hołobach formowała się 2. Dywizja Niebieskozupanowa armii URL. W latach II wojny światowej naziści zniszczyli społeczność żydowską Hołobów i Melnicy. Dziś w osadzie działa muzeum krajoznawcze.
Hołoby na wideo
Kiedy jechać
Hołoby wygodnie zwiedzić w drodze z Łucka do Kowla: kościół, brama i stacja znajdują się zaledwie kilka minut spacerem od siebie.
Obok
Kowel — pół godziny na północ, Łuck — na południe. Więcej — w artykule Rejon kowelski.
Jak dojechać
Hołoby leżą przy trasie M19 Łuck — Kowel oraz na linii kolejowej Kowel — Kiwerce. Autobusy i pociągi podmiejskie kursują często.
