Ostrożec to duża wieś nad rzeką Zborów, prawym dopływem Styru, będąca siedzibą hromady Ostrożec w rejonie dubnowskim. Mieszka tu około dwóch i pół tysiąca ludzi. Do Łucka jest niecałe dwadzieścia kilometrów, do Młynowa — 28. Ostrożec to gniazdo rodowe dawnego rodu książąt Ostrozeckich, a na obrzeżach wsi do dziś widać zamczysko z wałami, pod którymi kiedyś ciągnęły się podziemne korytarze.
Skąd ta nazwa
Nazwa pochodzi od słowa „ostrog” w dawnym znaczeniu: niewysoki ziemny występ pośród wody i błot, który często stawał się twierdzą. Właśnie tak wyglądało miejsce, gdzie powstała osada.
Książęta Ostrozeccy
Za oficjalną datę założenia uznaje się 29 czerwca 1528 roku, kiedy król Zygmunt I pozwolił grodzianinowi trockiemu Piotrowi Mychajłowiczowi założyć miasto w swoim dziedzicznym wsi Ostrożec. Ale badacze znaleźli wcześniejszą datę: w 1446 roku książę Iwan Dmytrowycz za wierną służbę Świdrygielle otrzymał Ostrożec wraz z synami. Od tego rodu, który z czasem wygasł, wzięli początek książęta Ostrozeccy. Później miasteczkiem władali Siemaszkowie: w 1602 roku starosta łucki Mikołaj Siemaszko sprzedał Ostrożec Janowi Kaszewskiemu za 12 tysięcy kop groszy litewskich. W XVIII wieku Ostrożec należał do Olizarów.
Zamczysko z podziemnymi korytarzami
Archeolog Jurij Szumowski w latach 30. i 40. XX wieku badał Ostrożec i pisał, że między miasteczkiem a majątkiem hrabiowskim znajduje się niewielkie grodzisko, porośnięte trawą i usłane kamieniami z murów zamkowych — „zamczysko”. Kiedyś było ono całkowicie otoczone wodą. Szumowski znalazł tu warstwy kulturowe z różnych epok, piękną ornamentowaną ceramikę, ozdoby z brązu i żelaza.
Według jego opisu od zachodniej strony zamczyska kładka wisząca prowadziła do drugiego takiego samego umocnienia, a dalej — do wałów, na których stoi samo miasteczko. Pod wałami ciągnęły się szerokie podziemne korytarze, wydrążone w glinie. Niedaleko Szumowski zbadał także kurhan z V–VI wieku.
Park i pałac
W południowej części wsi, w miejscu zwanym Kuty, znajdował się zamek letni i ogromny park o powierzchni 16 hektarów, założony w 1840 roku. Ostatnim wielkim ziemskim właścicielem Ostrożca był hrabia August Ledóchowski, do którego w latach 20. i 30. XX wieku należało ponad dwa tysiące hektarów ziemi. Podczas I wojny światowej w pałacu Ledóchowskich mieścił się sztab korpusu austro-węgierskiego. Teraz w dawnej rezydencji znajduje się szpital.
Miasteczko
W 1886 roku w Ostrożcu było 130 domów i prawie tysiąc mieszkańców, cerkiew, kaplica katolická, żydowski dom modlitwy, szkoła i browar. W 1929 roku na Ostrożec rozszerzono przepisy dotyczące zabudowy miejskiej. W latach 1940–1959 była to siedziba rejonu. Podczas wojny naziści utworzili tu getto, do którego spędzili Żydów z okolicznych wsi, a 9 października 1942 roku rozstrzelali jego więźniów.
Ostrożec na wideo
Kiedy jechać
Do Ostrożca wygodnie wybrać się z Łucka: droga zajmuje pół godziny. Najlepiej – późną wiosną i latem, kiedy park zazielenia się.
W pobliżu
Łuck – około 20 kilometrów, Młynów – na południowym wschodzie. Więcej w artykule Rejon dubieński.
Jak dojechać
Ostrożec leży 6 kilometrów od trasy M19 Łuck – Dubno. Z Łucka i Młynowa kursują autobusy.
