Kolegiata Świętej Trójcy w Ołyce to wybitny zabytek barokowy z pierwszej połowy XVII wieku, często nazywany najpiękniejszą świątynią rzymskokatolicką Wołynia. Majestatyczny budynek z dwiema wieżami stoi w centrum miasteczka, niedaleko zamku Radziwiłłów, i jest widoczny z daleka.
Od drewnianego kościoła do kolegiaty
Pierwszą drewnianą świątynię w tym miejscu wbudowano w 1588 roku z inicjatywy księcia Stanisława Radziwiłła – pierwszego ordynata ołyckiego, którego kaznodzieja Piotr Skarga przekonał do odejścia od kalwinizmu. Murowany kościół wzniesiono w latach 1635–1640 kosztem Albrychta Stanisława Radziwiłła, część pieniędzy przekazał też książę Mikołaj Jerzy Czartoryski. Projekt należy do Włochów Benedetto Molliego i Giovanni Maliverny, a wzorem stał się rzymski kościół Il Gesù.
W 1640 roku kościół konsekrował biskup łucki Andrzej Gembicki, a w następnym roku podniesiono go do rangi kolegiaty. Już w 1638 roku fundator założył przy kościele kolegium – filię Akademii Zamojskiej – oraz seminarium duchowne. Kapituła kolegiaty ołyckiej przetrwała do 1945 roku.
Rzeźby i grobowiec
Fasadę i wnętrze zdobią rzeźby świętych Wojciecha, Stanisława, Piotra i Pawła. Nad wystrojem pracowali lwowski rzeźbiarz Melchior Ampel, a także Melchior Erlenberg i Michał Hermanus. W krypcie znajduje się grobowiec rodu Radziwiłłów.
Upadek i odrodzenie
Władze radzieckie zamknęły kościół, a zabytek stopniowo niszczał. Na początku lat 90. świątynię zwrócono społeczności rzymskokatolickiej, a w 2013 roku rozpoczęła się wielka renowacja – największy projekt renowacyjny finansowany przez Polskę za granicą. Planowane jest tu sanktuarium Matki Bożej, pierwsze na Wołyniu, z kopią ikony Matki Bożej Kazimierzeckiej. Oryginał tej ikony przywiózł z Palestyny w XVII wieku Mikołaj Krzysztof Radziwiłł „Sierotka” i do 1939 roku przechowywana była ona na zamku w Ołyce.
Wskazówka
Kościół jest czynny, msze odbywają się w niedziele i w wielkie święta. Najlepszy widok na fasadę jest z placu przed świątynią. Obok znajduje się zamek w Ołyce i Brama Łucka, więc na Ołykę zaplanuj pół dnia.
Jak dojechać
Ołyka leży 40 km od Łucka. Więcej o miasteczku w artykule Ołyka.
