Ołyka — małe miasto 40 km na wschód od Łucka, siedziba hromady ołyckiej w rejonie łuckim. Status miasta uzyskała dopiero w 2025 roku, choć tutejsza historia jest o kilka wieków dłuższa niż w wielu ośrodkach obwodowych. Ołyka została wpisana na listę historycznych miejscowości Ukrainy, a jej zamek i kolegiata należą do najlepszych zabytków renesansu i baroku na Wołyniu.
Od Czemeryna do Ołyki
Po raz pierwszy nazwa miasteczka pojawia się w Latopisie Ipatiewskim pod 1149 rokiem. Za czasów księstwa halicko-wołyńskiego niedaleko istniał ufortyfikowany gród Czemeryn z podgrodziem handlowym u zbiegu rzek Putiłówki i Oseniszcz. Z czasem życie przeniosło się tutaj, a nowe miasto wziło nazwę od rzeczki Oliczki.
Pierwszym udokumentowanym właścicielem Ołyki był Leńko Zarubicz (1433 rok). W 1460 roku wielki marszałek litewski Piotr Montegird przeznaczył środki na kościół świętych Piotra i Pawła — najstarszy na terenach współczesnego obwodu wołyńskiego. Od Montegirdów Ołyka poprzez mariaże przeszła do Kiszków, a następnie do Radziwiłłów, którzy władali nią przez ponad 400 lat. W 1547 roku Mikołaj Radziwiłł „Czarny” otrzymał od cesarza Karola V tytuł księcia na Ołyce.
Co zobaczyć
Zamek w Ołyce — jeden z pierwszych na Ukrainie zamków typu bastionowego, kwadratowy w planie, z bastionami w narożnikach, fosą i mostem. Obecnie mieści się w nim szpital, więc ogląda się go głównie z zewnątrz.
Kościół kolegiacki Trójcy Przenajświętszej z lat 1635–1640 został zbudowany według projektu Benedetta Molliego i Giovanniego Maliverny na wzór rzymskiego kościoła Il Gesù. Fasadę zdobią rzeźby świętych Wojciecha, Stanisława, Piotra i Pawła dlata lwowskiego mistrza Melchiora Ampelicha, a w kryptach znajduje się grobowiec Radziwiłłów.
Brama Łucka — jedyny ocalały fragment dawnych potężnych fortyfikacji miejskich. Ponadto na miejscu znajdują się kościół świętych Piotra i Pawła z 1460 roku oraz cerkiew Trójcy Świętej z 1886 roku na przedmieściu Zaworotcie. Przy centralnych ulicach zachowały się domy z początku XX wieku.
Ołyka na wideo
Kiedy jechać
Ołykę warto odwiedzić wiosną lub jesienią, kiedy można spokojnie obejść zamek, kolegiatę i bramę w ciągu dwóch-trzech godzin. Miasto często łączone jest w wycieczkach z Łuckiem, Żydyczynem i Puszczą Cumańską.
Obok
Łuck — 40 minut drogi. Więcej o regionie — w artykule Rejon łucki.
Wskazówka
Kolegiata jest kościołem czynnym, więc wnętrze lepiej zwiedzać poza godzinami nabożeństw. Najlepszy widok na zamek roztacza się z mostu nad fosą. Przy kolegiacie znajduje się niewielki plac, skąd zaczyna się spacer starymi uliczkami w stronę Bramy Łuckiej.
Jak dojechać
Z Łucka do Ołyki kursują autobusy, samochodem to około 50 minut drogi.
