Baranówka to miasto nad rzeką Słucz w rejonie zwiahelskim obwodu żytomierskiego, w którym mieszka około 11 tysięcy ludzi. Do 2001 roku miało ono status osiedla. Baranówka jest znana daleko poza granicami obwodu dzięki porcelanie: tutejsza fabryka przez ponad dwa wieki produkowala naczynia, które obecnie zbierają kolekcjonerzy.
Od garncarzy do porcelany
Po raz pierwszy Baranówka jest wzmiankowana w 1565 roku jako wieś Wielkiego Księstwa Litewskiego. Językoznawcy wywodzą nazwę od nazwiska pierwszych osadników — Baran. Podanie ludowe wyjaśnia to inaczej: od dawna robiono tu naczynia ozdobne z kolorową polewą, w szczególności tak zwane „baranki” („baranci”).
W 1593 i 1618 roku Baranówkę spustoszyli Tatarzy. W XVI–XVIII wieku była ona miasteczkiem województwa wołyńskiego, od 1793 roku — w składzie Imperium Rosyjskiego, a od 1796-го — ośrodkiem wołosti powiętu nowogrodzkowołyńskiego (Nowogrodu Wołyńskiego). Żyło tu wtedy około 600 ludzi. W 1847 roku w Baranówce było 177 zagród chłopskich, a za ziemię płaciły one właścicielce ziemskiej Gagarinie.
Fabryka porcelany
Tradycje garncarskie przekształciły się w przemysł porcelanowy: na początku XIX wieku w Baranówce zaczął działać zakład, który stał się jednym z najsłynniejszych w kraju. W 1920 roku został on znacjonalizowany, ale produkcja trwała przez cały wiek XX. Baranowskie naczynia — serwisy, wazony, figurki — zdobią obecnie muzea i prywatne kolekcje. Opowiada o nich tutejsze muzeum porcelany.
Co warto zobaczyć
Kościół świętego Stanisława — najbardziej zauważalna budowla w centrum. Warto przespacerować się brzegiem Słuczy i zajrzeć do muzeum porcelany, aby zobaczyć wyroby miejscowych mistrzów różnych epok.
W pobliżu
Horodnica — kolejne porcelanowe miasteczko nad Słuczą. Zwiahel z muzeum Łesi Ukrainki — pół godziny drogi. Więcej — w artykule Rejon zwiahelski.
Baranowska porcelana
Wyroby z Baranówki rozpoznaje się po cienkim białym czerepie i ręcznym malowaniu: kwiatach, złotych obwódkach, scenach fabularnych. Kolekcjonerzy poszukują serwisów i figurek z różnych dziesięcioleci — od starych sygnatur z XIX wieku po radzieckie naczynia, które były w każdym domu. Muzeum porcelany pokazuje, jak zmieniały się formy i wzory, a także opowiada o mistrzach, którzy pracowali w fabryce przez pokolenia.
Trasa na jeden dzień
Rano — Zwiahel i muzeum Łesi Ukrainki, w południe — Baranówka z kościołem i muzeum porcelany, po obiedzie — Horodnica nad Słuczą. Wieczorem można wrócić do Żytomierza albo zostać w Zwiahelu.
Jak dojechać
Z Żytomierza i Zwiahla kursują autobusy. Samochodem ze Zwiahla — około 30 minut.
