Etnopark „Ladomirija” w Radziwiłowie odtwarza zwyczaje i stroje Wielkiej Wołynii — ziem od Chełmszczyzny i Pińszczyzny po Żytomierszczyznę i Tarnopolszczyznę. Tworzy go organizacja społeczna „Centrum Badania i Odrodzenia Wołynia” na terenie dawnej fabryki mebli. Pod koniec XIX wieku działało tu przedsiębiorstwo wiedeńskiej firmy „Jacob & Josef Kohn”, która produkowała gięte meble.

Nazwa pochodzi od Lodomeria — tak w średniowiecznych dokumentach po łacinie nazywano Wołyń. Pomysł narodził się w 2010 roku u założyciela Włodzimierza Dziobaka, gdy ojciec opowiedział mu, że ich dziadek wsi Srebrne tkał, a ostatni raz tam tkano w 1956 roku. Etnopark budują od 2019 roku, odwiedzających przyjmuje od 2020 roku. W 2021 roku „Ladomirija” zwyciężyła w nominacji „Regionalny przełom roku” nagrody Ukraine Tourism Awards, pokonując 22 konkurentów.

Etnopark „Ladomirija” w Radziwiłowie

Foto: Suspilne Równe

Chaty i kuźnia

Pierwszym obiektem skansenu stała się prawie dwustuletnia chata z ulicy Szewczenki w Równem, gdzie kiedyś mieszkali duchowni. Rozebrano ją i przewieziono do Radziwiłowa we wrześniu 2020 roku, a dach pokryto trzciną. Aby odtworzyć okna i drzwi z tamtych czasów, zespół kilka razy jeździł do muzeum w Pirogowie. Obok stoją wołyńska chata licząca około stu lat oraz chata z Kosowa.

Kuźnię z Huculszczyzny przekazała rodzina Ihasiów. Otworzono ją jako pierwszy rodzinny muzeum, a pod koniec sierpnia przy odrestaurowanej kuźni dziadka Iwana zebrało się ponad trzydzieści osób z rodu. Oddzielnie przechowywana jest wołyńska dłubanka z pierwszej połowy XIX wieku.

Etnopark „Ladomirija” w Radziwiłowie

Foto: Ukrinform / Konkurent

Serpanok i muzeum ubioru

Warsztat tkacki „Serpanok” odradza jedwabne, niemal przezroczyste płótno lniane o tej samej nazwie. Stare krosna szukano po wsiach, a dębowe znaleziono w Płaszywej koło pola bitwy pod Beresteczkiem. Nowe krosna wykonano w lokalnej fabryce mebli na wzór austriackiego, znalezionego w obwodzie równieńskim. Nasiona starej odmiany lnu do serpanoka zespół wyhodował samodzielnie.

W muzeum ubioru Wielkiej Wołynii na manekinach stoi dziesiątki zrekonstruowanych strojów wiejskich i mieszczańskich XIX–XX wieku. Płótno do nich tkają, haftują i szyją ręcznie, a aby odtworzyć ubrania z serpanoka, zespół ponad 25 razy jeździł do muzealnych zbiorów. Celem jest posiadanie przynajmniej jednego stroju męskiego i jednego damskiego z każdego powiatu historycznej Wołynii.

W 2024 roku w etnoparku otwarto ekspozycję „Szkolnictwo i pisarstwo na Wołyniu w XI–XIX wieku” z klasą szkolną z XIX wieku i skryptorium, gdzie pisze się gęsim piórem.

Kuchnia i święta

W etnoparku hodują suma, dlatego pierogi lepione są z suma, a nie z karpia, jak kiedyś w tych stronach. Przygotowują też kremeneckie tokmacze, wołochaniki i biały barszcz, a także potrawy narodowych społeczności Wołynia: polski żurek, niemiecki kariwurst, czeski smażak i karaimski barbuliannik. Na warsztatach goście mielą ziarno i pieką z różnych mąk, próbują tkać.

W pierwszą niedzielę września w „Ladomiriji” obchodzą Dzień Tradycyjnego Autentycznego Stroju, kiedy prezentują zrekonstruowane stroje narodowych wspólnot, które mieszkały na Wołyniu.

Jak trafić

„Ladomirija” znajduje się w mieście Radziwiłów w rejonie dubieńskim obwodu rówieńskiego, na terenie dawnej fabryki mebli. Przy wejściu nie ma kasy, teren zwiedza się tylko w grupie z przewodnikiem.