Narodowy Historyczno-Memoriałowy Rezerwat „Pole Bitwy pod Beresteczkiem”, nazywany ludowo Kozackimi Mogiłami, to miejsce pamięci tysięcy kozaków i chłopów, którzy zginęli w bitwie pod Beresteczkiem w 1651 roku. Znajduje się on we wsi Plaszowa w rejonie dubieńskim, na wyspie Żurawlicha wśród rozlewisk rzeki Plaszówki. Jest to jedno z najważniejszych miejsc historycznych obwodu rówieńskiego.
Bitwa pod Beresteczkiem
Latem 1651 roku koło Beresteczka, Plaszowej, Ostrowa, Sołonowa, Rydkowa i Mytnicy starły się wojska Bohdana Chmielnickiego i armia polska. Po odejściu Tatarów krymskich obóz kozacki znalazł się w oblężeniu wśród błot. Kozacy budowali przeprawy przez Plaszówkę, aby wydostać się z okrążenia, a trzy sotnie, według podania, osłaniały odwrót za cenę własnego życia. Miejsca tamtych wydarzeń — uroczyszcza Monastyrszczyna, Hajok, Kozakowa Jama i Kozacka Przeprawa — wchodzą obecnie w skład rezerwatu.
Cerkiew św. Michała
W 1912 roku na wyspę Żurawlicha przeniesiono ze wsi Ostrów drewnianą cerkiew świętego Michała z XVII wieku. Według podań bywali w niej Bohdan Chmielnicki, Iwan Bohun oraz inni dowódcy kozaccy.
Cerkiew-pomnik świętego Jerzego
W latach 1910–1914 ku pamięci poległych kozaków wzniesiono cerkiew świętego Jerzego Zwycięzcy. Jest ona wyjątkowa: posiada trzy ołtarze umieszczone jeden nad drugim. W dolnej kondygnacji znajduje się sarkofag z kośćmi kozaków, a prowadzi do niego podziemne przejście z cerkwi św. Michała. Polichromie wykonali Iwan Jeżakewych i inni mistrzowie. W tym samym czasie wzniesiono budynki skitu monasterskiego, w którym obecnie mieści się muzeum.
Rezerwat
Muzeum-rezerwat „Kozackie Mogiły” utworzono w 1966 roku. W latach 1980–1990 pod kierunkiem historyka Ihora Swiesznikowa odkopano tu przeprawę kozacką, a znaleziska wzbogaciły zbiory muzeum. W 1991 roku odsłonięto pomnik kozaków i chłopów-powstańców dłuta rzeźbiarza Anatolija Kuszcza, w tym samym roku rezerwat stał się placówką państwową, a w 2008 roku — narodową.
Kozackie Mogiły na wideo
W pobliżu
Beresteczko — miasto, które dało nazwę bitwie, Radywiłów — na południu. Więcej w artykule Rejon dubieński.
Jak dojechać
Do Plaszowej kursują autobusy z Radywiłowa i Dubna.
