Jemiłczyno — osiedle nad rzeką Uborć na północy Żytomierszczyzny, centrum hromady jemiłczyńskiej w rejonie zwiahelskim. Mieszka tu ponad 7 tysięcy ludzi. Do 1923 roku było siedzibą gminy (wołostii), a od 1923 do 2020 року — centrum rejonowym. Jemiłczyno otaczają poleskie lasy i bagna, dlatego region słynie z grzybów, jagód i ciszy, której brakuje w miastach.
Międzyrzeczka i rudnie
We wczesnym średniowieczu na obrzeżach osady działały rudnie: wytapiano tu żelazo z rudy darniowej. Wokół znajdowało się wiele kurhanów, natrafiano na kamienne narzędzia. Po raz pierwszy osada wspominana jest w żytomierskich księgach grodzkich około 1585 roku jako majętność księcia Konstantego Ostrogskiego. Do końca XIX wieku nazywano ją Międzyrzeczką lub Międzyrzeczem, a współczesna nazва — Emilczyn, od 1944 roku Jemiłczyno — utrwaliła się później.
W XVII–XVIII wieku miasteczko należało do książąt Lubomirskich. Lustracja województwa kijowskiego z 1754 roku wspomina miasto Międzyrzeczkę, należące do Zwiahela, z 26 dworami. Od 1796 roku stało się miasteczkiem powiatu nowogrodwołyńskiego, a w 1812 roku przeszło na własność hrabiego Uwarowa: Maria Józefa Lubomirska, wyszedłszy za mąż za generała Uwarowa, przekazała swoje majątki jego synom.
Hrabiowie Uwarowowie
Ponad wiek Jemiłczyno налеżało do hrabiów Uwarowów. Około 1820 року Sergiusz Uwarow założył tu fabrykę porcelany, w której pracowało około dwustu osób; działała ona ponad ćwierć wieku i została zamknięta w 1852 roku. W 1839 roku kosztem Apollona Uwarowa wybudowano nową drewnianą cerkiew na kamiennej podmurówce w miejsce starej, która spłonęła w 1830 roku. Wtedy też utrwaliła się nazwa Emilczyn — na cześć córki hrabiego, Emilii.
Pod конец XIX wieku majątkiem władała Anna Uwarowa, a w latach 90. XIX wieku Zofia Uwarowa miała tu tartak i dziesiątki tysięcy dziesięcin ziemi. Jemiłczyńska odlewnia żeliwa była wówczas największa na Wołyniu. Ozdobą miasteczka był nowy drewniany pałac właścicieli. Po Uwarowach w osiedlu pozostał pochówek rodowy z początku XX wieku — wpisany niegdyś do rejestru zabytków sztuki monumentalnej. Pamięć o hrabinie Uwarowej pielęgnuje się również w miejscowym gimnazjum.
Schrony w lesie
W sosnowym lesie koło osiedla znajduje się wojskowe muzeum na wolnym powietrzu: betonowe schrony z czasów II wojny światowej z drzwiami wejściowymi, strzelnicami i tabliczkami. Miejscowi nazywają je muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Dobrze tu widać, jak wyglądały te umocnienia: grube betonowe ściany, wąskie strzelnice i metalowe klamry do maskowania. Z frontów wojny do Jemiłczyna nie powróciło 262 miejscowych mieszkańców, na ich cześć w osiedlu stoi obelisk Sławy.
Co warto zobaczyć
Główną atrakcją Jemilczyna jest przyroda. Rzeka Ubort jest tu czysta i spokojna, o piaszczystych brzegach. W okolicach rozciągają się lasy sosnowe i brzozowe, gdzie jesienią zbiera się grzyby, a latem — jagody. W miasteczku zachowały się stare drewniane chaty z rzeźbionymi okiennicami.
Jemilczyne leży w miejscu, gdzie do Ubortu wpada dopływ Berestok. Na prawym brzegu Ubortu, na północnych obrzeżach, znajduje się kurhan z X wieku. A w 2003 roku astronomowie z Obserwatorium Andruszowskiego nazwali na cześć miasteczka odkrytą przez siebie planetoidę.
Jemilczyne na filmie
Kiedy jechać
Najlepszy czas to sierpień i wrzesień: sezon na grzyby i jagody. Latem na Uborcie można się kąpać i łowić ryby. Jemilczyne to wygodna baza do wypraw w głąb lasów północnej Żytomierszczyzny.
Praktyczne porady
Lasy wokół Jemilczyna są ogromne, dlatego na grzybobranie warto wziąć telefon z mapą offline i powiadomić bliskich o planowanej trasie. Latem jest tu mnóstwo komarów i kleszczy. W miasteczku znajdują się sklepy i kawiarnie, a na nocleg — gospodarstwa agroturystyczne w okolicznych wsiach. Drogi do odleglejszych wsi bywają gruntowe, po deszczu lepiej mieć samochód z wyższym prześwitem.
Ziemia Jemilczyńska to kraina spokojnego wypoczynku: wędkarstwo na Uborcie, spacery po lesie, zbieranie jagód. Nie ma tu wielu dużych obiektów turystycznych, za to jest prawdziwa poleska wieś z jej niespiesznym rytmem życia.
W pobliżu
Zwiahel — mniej niż godzina drogi, Olewsk i Poleski Rezerwat Przyrody — na północnym wschodzie. Więcej w artykule Rejon zwiahelski.
Jak dojechać
Ze Zwiahla i Żytomierza kursują autobusy, samochodem ze Zwiahla — około godziny.
