Kwasylów to osiedle na południowych przedmieściach Równego, nad rzeką Ustią, przy linii kolejowej Równe — Zdołbunów. Mieszka tu ponad dziewięć tysięcy ludzi, a samo osiedle wchodzi w skład hromady Równe. Pierwsza wzmianka o Kwasyłowie pochodzi z 1445 roku, ale naprawdę sławnym uczynili go czescy osadnicy z XIX wieku: plantatorzy chmielu, piwowarzy i odlewniczy, którzy przekształcili błotnistą wieś w jedną z najbogatszych osad Wołynia.
Kwasyło z gorącym źródłem
Nazwę wiąże się z nazwiskiem Kwasyło. Miejscowa legenda opowiada inaczej: wiosną, gdy Ustia rozlała się na dziesięć mil, trzej bezrolni szukali miejsca na nowe domostwo. Znaleźli ładne miejsce koło źródła, jeden zaczerpnął wody i skrzywił się: „O, to prawdziwe kwasyło! Takiego gorzkiego próbuję po raz pierwszy!” Tak też nazwali to miejsce.
W XV wieku Kwasyłowem władał pan Wanko — kasztelan chełmski, o którym wspominają dokumenty z lat 1445, 1460 i 1478. W 1496 roku wieś została zniszczona przez Tatarów, ale szybko się odrodziła. Na początku XVII wieku Kwasyłów należał do Równego jako własność księcia Aleksandra Ostrogskiego.
Czeski Kwasyłów
Nowa historia rozpoczęła się w 1869 roku. Czech Josef Perný wraz z Antonínem Stránským, Františkiem Reichlem i innymi rodakami kupił u książąt Radziwiłłów 1897 morgów ziemi za 20 tysięcy rubli w srebrze. Ziemia była błotnista, ale Czesi wiedzieli: tędy pobiegnie linia kolejowa z Kijowa do Brześcia i Warszawy. Rachuba się sprawdziła — Kwasyłów stał się największą, najstarszą i najbardziej znaną spośród czeskich osad Wołynia.
Czesi ułożyli bruk, doprowadzili elektryczność, wybudowali czesko-polską szkołę. Powstała fabryka odlewniczo-mechaniczna braci Swarowskich, browar Josefa Zemana, odlewnia Antonína Perného, młyn oraz fabryka chmielu Antonína Jandury. Głównym bogactwem stał się chmiel: Kwasyłów był największą wsią uprawy i obróbki chmielu w całym Imperium Rosyjskim, a w 1929 roku wybudowano tu największe na Wołyniu suszarnie.
W 1911 roku w Kwasyłowie zażłożono towarzysko-sportową straż pożarną „Sokół” oraz jedyny na Wołyniu stadion. Działały poczta, biblioteka, księgarnia i drukarnia, gdzie od 1926 roku wychodził czeski tygodnik „Głas Wołyni” (Głos Wołynia). W 1927 roku otwarto tu konsulat czechosłowacki, który obsługiwał wszystkie czeskie osady Wołynia aż do 1939 roku. Wieczorami zakochani spacerowali ulicą miłości, słuchając żabiego chóru nad Ustią.
Powrót na ojczyznę
Po II wojnie światowej władze radzieckie znacjonalizowały przedsiębiorstwa, a kilku znanych przemysłowców represjonowały. 18 kwietnia 1947 roku ze stacji Zdołbunów ruszyły pociągi z wołyńskimi Czechami do Czechosłowacji. Część rodzin pozostała. O czeskim Kwasyłowie przypominają brukowane ulice, budynek fabryki chmielu, pomniki na czeskim cmentarzu oraz tablica pamiątkowa z okazji 150-lecia osady.
Co zobaczyć
Przejdź się starymi ulicami, przy których stoją domy czeskich rodzin. Zwróć uwagę na dawną fabrykę chmielu Jandury, budynek małej stacji z 1923 roku na przystanku Kwasyłów oraz czeski cmentarz z pomnikiem nauczyciela Vladimíra Tomáša i grobowcem rodziny piwowarów. Cerkiew prawosławna w osiedlu działa od 1895 roku.
Kwasyłów na wideo
Kiedy jechać
Kwasyłów to lekka półdniowa wycieczka z Równego. Najpiękniej jest tu latem i wczesną jesienią, kiedy zielenią się sady nad Ustią.
W pobliżu
Równe — 15 minut drogi. Więcej — w artykule Rejon rówieński.
Jak dojechać
Z Równego do Kwasyłowa kursują miejskie marszrutki oraz podmiejskie pociągi elektryczne do przystanku Kwasyłów.
