Tuczyn to duża wieś nad Horyniem, pół godziny od Równego, w hromadzie Hoszcza. Mieszka tu ponad dwa tysiące ludzi. Kiedyś było to miasto z zamkiem, przystanią i fabrykami, a w latach 1940–1959 — ośrodek rejonowy. Z tamtych czasów pozostały kościół, drewniana cerkwa, ślady zamku i podziemnych korytarzy, a także piękne widoki na dolinę Horynia.
Skąd ta nazwa
Naukowcy nie pozostawili wyjaśnień, dlatego krążą wersje ludowe. Według jednej z nich księżna, której przyznano wysoki tytuł królewski, wyrzygnęła z radości: „Tut i czyn!” (Tutaj i czyn!). Według innej nazwa pochodzi od imienia pierwszego założyciela — Tuczy. A niektórzy uważają, że na te ziemie naciągało kiedyś, niczym czarne chmury, wielu wrogów.
Zamek Siemaszków
Pierwsze wzmianki o Tuczynie pochodzą z lat 1542 i 1545. Pierwszymi właścicielami byli bojarzy Putiatowie, a w XVI wieku miasteczkiem władali Siemaszkowie. Zbudował on nad Horyniem groźny zamek, otoczony wałami i fosami, z labiryntem podziemnych korytarzy, których część zachowała się do dziś. Siemaszkowie władali Tuczynem przez ponad sto lat, dopóki miasto nie zostało podzielone na Nowy i Stary Tuczyn między Danilewiczów a Tyszkiewiczów.
W 1596 roku dotarły tu oddziały Seweryna Nalywajki i stoczyły bitwę niedaleko miasta. W 1649 roku do Tuczyna wkroczyło dwutysięczne wojsko Maksyma Krywonosa, które zniszczyło siedzibę magnatów i spaliło świątynię wzniesioną przez Siemaszków w 1614 roku. Szlachta wracała, walki trwały, ale zwyciężyli powstańcy.
Przystań i park Walewskiego
Pod koniec XVII i na początku XVIII wieku na Horyniu zbudowano śluzy i rzeką ponownie ruszyły statki. W Tuczynie odnowiono przystań: na początku XIX wieku odpływało stąd co roku ponad 120 tratw z drewnem do wielkich miast Europy. W 1711 roku na dawnym cmentarzysku przycerkiewnym wzniesiono cerkiew Świętej Paraskewy.
Miasteczko przechodziło z rąk Tyszkiewiczów do Cetnerów, Potockich, Lubomirskich i w końcu do Walewskich. Wojewoda Michał Walewski w 1786 roku zbudował nowy kościół w miejscu spalonego, pomógł prawosławnym odnowić cerkiew, a w latach 90. XVIII wieku założył wspaniały park i pałac. Po śmierci Walewskiego w 1806 roku pałac spłonął, a resztki rozebrali mieszkańcy.
Kościół i cerkwa
Kościół Świętej Trójcy i Archanioła Michała w swojej historii płonął kilka razy i za każdym razem był odbudowywany. To główny zabytek historyczny wsi. Drewniana cerkiew Przemienienia Pańskiego z oddzielną dzwonnicą to piękny przykład wołyńskiej architektury sakralnej.
Miasteczko fabryczne
W 1890 roku Tuczyn wystawiono na licytację i kupili go rosyjscy kapitaliści, w tym książę Trubieckoj. Rozpoczął się rozkwit przemysłowy: w 1913 roku działało tu sześć fabryk tkackich, cztery garbarnie, browar, cegielnia i młyny, a liczba ludności zbliżyła się do siedmiu tysięcy. Wtedy też gmina wybudowała ceglaną „czerwoną” szkołę.
W 1919 roku Tuczyn przechodził od wojsk Ukraińskiej Republiki Ludowej do bolszewików i Polaków. Między wojnami miasteczko należało do Polski. W latach II wojny światowej zginęła żydowska społeczność Tuczyna. Na cmentarzu komunalnym stoi znak pamięci ku czci żołnierzy UPA.
Tuczyn na wideo
Kiedy jechać
Najlepiej – późną wiosną i latem, kiedy zieleni się dolina Horynia. Tuczyn łatwo połączyć z Hoszczą i Równem w jeden dzień.
Obok
Hoszcza – centrum hromady, Równe – pół godziny na zachód. Więcej – w artykule Rejon równieński.
Jak dojechać
Z Równego do Tuczyna jeżdżą autobusy podmiejskie. Samochodem – około 30 minut.
