Literacko-memorialne muzeum-dworek Lesi Ukrainki w wsi Kołodiazjne koło Kowla — miejsce, gdzie poetka mieszkała przez wiele lat i napisała wiele utworów. To oddział Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego i jedno z głównych miejsc pielgrzymek miłośników Lesi Ukrainki.
Dworek Kosaczów
W maju 1882 roku rodzina Kosaczów przeprowadziła się z Łucka do Kołodiaznego i zamieszkała w starym domu, który w rodzinie nazywano „wielkim”. W 1890 roku na terenie dworku zbudowano oddzielny „biały” domek dla Lesi, a w 1896 roku rozpoczęto wznoszenie „szarego”, czyli domu rodziców. To tutaj Lesia Ukrainka spędzała dużo czasu, stąd wyruszała w podróże, tutaj pracowała nad swoimi dziełami. Kołodiazne nazywane jest kolebką jej talentu, a wołyńskie krajobrazy i legendy później stały się podstawą „Leśnej pieśni”.
Muzeum
Podczas II wojny światowej główny budynek dworku został zniszczony, natomiast „biały” i „szary” domek ocalały. Już w maju 1941 roku władze obwodowe postanowiły utworzyć tutaj muzeum, ale przeszkodziła wojna i otwarto je dopiero w 1949 roku. W 1963 roku w „szarym” domu otwarto ekspozycję literacką, a domek Lesi stał się miejscem pamięci. W 1991 roku ekspozycję odnowiono. Opowiada ona o wołyńskich ścieżkach Lesi Ukrainki, Kołodiazny jako kolebce jej talentu, drodze do „Leśnej pieśni” oraz tragicznych losach rodziny Kosaczów. Niedawno dworek został poddany renowacji.
Rodzina Kosaczów
Dworek był domem wielkiej rodziny. Ojciec, Petro Kosacz, pracował w instytucjach powiatowych, matka, Olena Pczółka, pisarka i etnografka, zbierała tutaj pieśni ludowe i obrzędy, angażując w to dzieci. Kosaczowie mieli sześcioro dzieci — Mychajło, Larysa (Lesia), Olga, Oksana, Mykoła i Izydora. Dzieci dorastały wśród przyrody i folkloru Polesia, a w dworku często bywali goście z Kijowa i innych miast — pisarze, muzycy, działacze społeczni.
To właśnie tutaj Lesia słuchała wołyńskich pieśni i legend, które potem ożyły w jej utworach. O rodzinie i trudnych losach jej członków w XX wieku opowiada osobny dział ekspozycji.
Porada
Na zwiedzanie dworku zaplanuj godzinę do półtorej: domek pamięci, ekspozycja w „szarym” domu i spacer po starym parku. Najpiękniej jest tutaj na wiosnę i latem. Połącz wycieczkę z Kowlem i Lubomlem.
Jak dojechać
Kołodiazne — kilka kilometrów od Kowla, kursują tu autobusy podmiejskie. Więcej informacji w artykule Powiat kowelski.
