Lubar to osiedle nad rzeką Słucz na zachodzie Żytomierszczyzny, siedziba hromady Lubar w rejonie żytomierskim. Do połowy XVII wieku miejscowość nosiła nazwę Lubartów. Dziś to ciche miasteczko, ale kiedyś stał tu zamek książąt Ostrogskich, a przez Słucz rozciągały się dwa miasta — Stary i Nowy Lubartów.
Książęta litewczeni i Ostrogscy
Lubartów z okolicami wchodził w skład ziemi wołyńskiej i znajdował się pod władzą książąt litewsko-ruskich — Witolda, a potem Świdrygiełły. Już w 1491 roku stała tu drewniana synagoga — jedna z najstarszych świątyń miasteчка. Pod koniec XV i na początku XVI wieku Lubartów przeszedł we władanie księcia Konstantego Iwanowicza Ostrogskiego.
Po unii lubelskiej w 1569 roku miasteczko stało się częścią Królestwa Polskiego. W 1574 roku otrzymał je książę Konstanty Wasyl Ostrogski. Dziesięć lat później odnowił zamek i osadę na lewym brzegu Słuczy — Stary Lubartów — oraz założył na prawym brzegu nowe miasto, Nowy Lubartów. Stare miasto należało do województwa wołyńskiego, nowe — do kijowskiego, granica obu województw przebiegała więc dokładnie rzeką.
Żydowski Lubar
Społeczność żydowska pojawiła się tutaj wraz z pierwszymi wzmiankami o miasteczku. Inwentarz dóbr Ostrogskich z 1620 roku wymienia dwie synagogi — w Starym i Nowym Lubartowie. Żydzi trzymali karczmy, młyny i pobierali cła, a społeczność stopniowo rosła i do XX wieku stanowiła znaczną część mieszkańców.
Co zobaczyć
Pałac hrabiny Ponińskiej — najbardziej zauważalna rezydencja w Lubarze. Obok znajduje się kościół oraz stary młyn wodny na Słuczy. Brzegi rzeki są tu wysokie, rozciągają się z nich ładne widoki na dolinę.
W pobliżu
- Czudnów nad Teterewem — 40 minut drogi.
- Stara Czartoryja z dawną architekturą.
- Myropol nad Słuczą — kolejne wiekowe miasteczko.
- Więcej w artykule Rejon żytomierski.
Kiedy jechać
Najpiękniej w Lubarze jest w maju–czerwcu i we wrześniu, kiedy Słucz jest pełna wody, a park wokół pałacu jest zielony lub żółty. Latem ludzie się tu kąpią i łowią ryby. Miasteczko jest ciche, turystów mało, więc można spacerować bez pośpiechu.
Trasa na jeden dzień
Rano – Czudnów nad Teterewem, w południe – Lubar z pałacem, kościołem i młynem, po obiedzie – Myropil nad Słuczą. Wrócić do Żytomierza można wieczorem.
Jak dojechać
Z Żytomierza – autobusem przez Czudnów, około dwóch godzin. Najbliższe stacje kolejowe – na linii Koziatyn – Szepetówka.
