W osadzie Chotyń, około 20 kilometrów na północ od Sum, zachowały się pozostałości niegdyś luksusowej rezydencji pałacowo-parkowej. Jej główny korpus nie przetrwał pożaru w 1918 roku, jednak majątek do dziś przypomina o dawnej wielkości. Przyjmowano tu znanych twórców kultury i nauki, a sama siedziba była jednym z najciekawszych zespołów architektonicznych Słobodzkiej Ukrainy.
Historia rezydencji
Od XVII wieku Chotyń należała do rodziny Kondratjewów — potomków Gerasima Kondratjewa, pułkownika kozackiego uważanego za założyciela Sum. Pod koniec XVIII wieku majątek przeszedł w ręce Anny Kondratjewej. Wyszła ona za mąż za tajnego radcę Michaiła Komburleja, i to właśnie małżonkowie stali się fundatorami nowego zespołu pałacowego.
Pałac wzniesiono w latach 90. XVIII wieku według projektu znanego włoskiego architekta Giacomo Quarenghiego, jednego z najwybitniejszych przedstawicieli klasycyzmu. Jego koncepcja architektoniczna wyróżniała się symetrią, wyraźnymi proporcjami i powściągliwą monumentalnością.
Według opisów krajoznawczych pałac liczył 87 pokoi urządzonych w różnych kolorach. Do głównego korpusu prowadziła aleja, a przy wjeździe stała brama z kolumnami w porządku korynckim. Kompozycję uzupełniały dwie oficyny boczne oraz duży park.
Znani goście majątku
Po małżonkach Komburlejach majątek odziedziczyli ich córka, która wyszła za mąż za historyka Dmitrij Buturlina. Mieszkał on i pracował w Chotyniu, zajmując się badaniami historycznymi.
W drugiej połowie XIX wieku rezydencja przeszła na własność hrabiego Pawła Stroganowa — męża wnuczki Buturlina. Za jego czasów Chotyń odwiedzali malarze Iwan Kramskoj i Fiodor Wasiljew. Wasiljew gościł tu w latach 1869–1871, a Kramskoj przyjeżdżał do majątku w 1871 roku. Z siedzibą tą wiąże się także postać artysty grafika Georga Narbuta.
W gronie innych znanych gości rezydencji źródła krajoznawcze wymieniają oświatowcę Wasilija Karazina, dekabrystę Siergieja Wołkonskiego oraz poetę Dienisa Dawydowa.
Pożar i stan obecny
Na początku XX wieku wokół majątku trwały spory sądowe o spadkobierstwo. W 1916 roku odkupił go Nikołaj Leszczyński, właściciel sąsiedniej Kijanicy. Jednak wkrótce, w 1918 roku, główny pałac spłonął.
Z dawnego zespołu pozostały dwie oficyny boczne, kolumny bramy wjazdowej oraz część parku. Oficyny były później wykorzystywane na potrzeby lokalnych placówek oświatowych, obecnie jednak wymagają właściwej opieki i rekreacji. Jedna z nich została wpisana do Państwowego Rejestru Zabytków Nieruchomych Ukrainy jako zabytek architektury XVIII–XIX wieku. W rejestrze jej nazwę zapisano jako „Oficyna rezydencji hrabiego Kamburleja”.
Dlaczego warto pamiętać o pałacu w Chotyniu
Rezydencja w Chotyniu jest związana z historią Sumszczyzny, rodziną Kondratjewów, architekturą klasycizmu oraz postaciami ludzi, którzy kształtowali życie kulturalne i intelektualne swojej epoki. Nawet po utracie głównego gmachu dzieje tego miejsca pozostają ważnym elementem dziedzictwa kulturowego Słobodzkiej Ukrainy.
Ważne informacje dotyczące odwiedzin: Chotyń leży w strefie przygranicznej Sumszczyzny, gdzie utrzymuje się wysoki poziom zagrożenia militarnego. Przed wyjazdem koniecznie sprawdź aktualne komunikaty Sumskiej Obwodowej Administracji Wojskowej i władz lokalnych, obowiązujące ograniczenia dotyczące wizyt oraz zarządzenia ewakuacyjne. Nie udawaj się do osady, jeśli wprowadzono zakazy lub występuje zagrożenie ostrzałem.
Obok
Dwór Lyntwaryw na Łuce, Sumskie Obwodowe Muzeum Krajoznawcze, Sobor Przemienienia Pańskiego — w centrum Sum.