Na obrzeżach wsi Kujanówka w rejonie biłopolskim znajduje się siedziba Kukol-Jasnopolskich — zabytek architektury o znaczeniu narodowym. Jej główny budynek jest przykładem klasycizmu i częścią dawnego zespołu pałacowo-parkowego, w skład którego wchodziły również cerkiew Jana Wojownika oraz park.
Historia
Pod koniec XVIII wieku Kujanówka należała do sotnika biłopolskiego Stepana Kukola. Na początku XIX wieku przedstawiciele rodziny Kukol-Jasnopolskich rozbudowali tu majątek rodowy.
Datowanie głównego budynku w źródłach jest różne. Państwowy rejestr zabytków wskazuje rok 1814, podczas gdy badacżka Olha Żukowa w publikacji naukowej zaznacza, że dwukondygnacyjny pałac potomkowie Stepana Kukola wnieśli w latach 40. XIX wieku.
Do zespołu dworskiego należały park założony pod koniec XVIII wieku oraz murowana cerkiew Jana Wojownika. W 1803 roku Fedir Kukol-Jasnopolski złożył prośbę o wzniesienie świątyni. Budowa rozpoczęła się w 1805 roku i zakończyła w 1814 roku.
W 1842 roku obszarnik Iwan Kukol-Jasnopolski założył w Kujanówce cukrownię. Po znacjonalizowaniu zakładu w 1918 roku dawny dwór pański stopniowo dostosowano do nowych potrzeb. W 1922 roku został wyremontowany przez robotników zakładu i urządzono w nim szkołę przyfabryczną. Po jej przeniesieniu do Trostianca w 1926 roku część pomieszczeń pozostawiono na szkołę podstawową oraz mieszkania dla pracowników.
Architektura
Budynek jest murowany, dwukondygnacyjny, otynkowany i pobielony. Jego architektura wyróżnia się wstrzemięźliwością charakterystyczną dla klasycizmu. Układ jest korytarzowy, z dwustronnym rozmieszczeniem pokoi.
Na elewacji głównej znajduje się czterokolumnowa półrotunda w porządku doryckim, zorientowana w stronę cerkwi. Elewacje są ozdobione ryzalitami i prostym gzymsem.
Szczególną wartość stanowi wnętrze wielkiej sali, którą arkada dzieli na dwie części. Zachowały się tu sztukaterie oraz malowidła z motywami geometrycznymi i roślinnymi.
Siedziba dzisiaj
Siedziba Kukol-Jasnopolskich to ważny zabytek dziedzictwa architektonicznego obwodu sumskiego. Przypomina o historii lokalnego ziemiaństwa i dawnym rozmachu zespołów majątkowych regionu. Budynek wymaga odpowiedniego zachowania i restavracji.
Ważne dotyczące odwiedzin: Kujanówka znajduje się w strefie przygranicznej obwodu sumskiego, gdzie utrzymuje się zagrożenie wojenne. Przed podróżą należy sprawdzić aktualne komunikaty Sumskiej OWA i władz lokalnych, obowiązujące ograniczenia oraz zarządzenia ewakuacyjne. Należy śledzić alarmy przeciwlotnicze i nie udawać się do wsi, jeśli obowiązują zakazy lub występuje zagrożenie ostrzałem.
Obok
Sumskie Obwodowe Muzeum Krajoznawcze, Sobor Przemienienia Pańskiego — w centrum Sum.