Cerkaw Ikony Matki Bożej Kazańskiej we wsi Piszcza w powiecie kowelskim to drewniana świątynia z 1801 roku i zabytek architektury o znaczeniu krajowym. Wieś leży niedaleko Jezior Szackich, więc cerkiew łatwo odwiedzić podczas wypoczynku nad Świtezią. Obok na cmentarzu znajduje się kolejny rzadki zabytek – kaplica z 1802 roku.
Historia
Cerkiew w Piszczy po raz pierwszy wzmiankowana jest w latach 1510–1531 jako opuszczona – być może z powodu najazdów tatarskich. W latach 1619–1620 świątynia była już unicka, a w 1796 roku powróciła do prawosławia. Schematyzm z 1796 roku opisuje drewnianą cerkiew świętego Symeona Słupnika; we wsi było wtedy 70 domów i 479 mieszkańców.
Obecną cerkiew wzniesiono w 1801 roku kosztem parafian, a w 1878 roku otrzymała ona wezwanie ku czci Ikony Matki Bożej Kazańskiej. Wtedy też świątynię gruntownie wyremontowano, podwalono fundament i dobudowano trzykondygnacyjną dzwonnicę. W 1912 roku cerkiew poszerzono o zręby boczne. Na ścianach zachowały się napisy o remontach z 1866, 1899, 1901, 1926 i późniejszych lat.
Architektura
Cerkiew jest drewniana, pięciozrębowa, krzyżowa w planie: sześciokątny zręb centralny, pięciokątna absyda i niewielki babiniec, a po bokach – zręby boczne. Przez dobudowę dzwonnice akcent przesunął się z kopuły centralnej na wieżę – w ten sposób wołyńska świątynia nabrała cech stylu synodalnego końca XIX wieku. Na dzwonnicy jest pięć dzwonów, na największym – napis fundacyjny lokalnego ziemianina Michała Gutowskiego.
Kaplica z 1802 roku
W 1802 roku na cmentarzu wiejskim wzniesiono kaplicę – unikalny przykład archaicznej jednoprzestrzennej świątyni typu chałupniczego, charakterystycznego dla wołyńskiej architektury ludowej. Takich kaplic zachowało się bardzo mało, więc warto ją zobaczyć osobno.
Jak dojechać
Piszcza leży w hromadzie Szack, niedaleko Szacka i Świtezi. Więcej – w artykule Powiat kowelski.
