Rejon zwiahelski to zachodnia część Żytomierszczyzny, kraina lasów, rzeki Słucz i starych fabryk porcelany. Powierzchnia wynosi 5,3 tysiąca kilometrów kwadratowych, a ludność to około 165 tysięcy. Rejon utworzono w 2020 roku z dawnych rejonów nowogradwołyńskiego, baranowskiego i emilczyńskiego, a w 2022 roku nadano mu nazwę od miasta Zwiahel.

Zwiahel

Zwiahel to centrum rejonu i ojczyzna Łesi Ukrainki. Znajduje się tu jej muzeum memorialne, pozostałości zamku nad Słuczą, siedziba Mezencewów i stara stacja pocztowa.

Zwiahel
Zwiahel. Zdjęcie: Pawło Mokryćkyj, CC BY-SA 4.0

Baranówka

Miasto nad Słuczą, po raz pierwszy wzmiankowane w 1565 roku. Podanie wiąże nazwę z miejscowymi garncarzami, którzy wytwarzali naczynia powlekane polewą. Od początku XIX wieku Baranówka znana jest z fabryki porcelany, której wyroby cenione są przez kolekcjonerów. W centrum stoi kościół świętego Stanisława.

Horodnica

Horodnica nad Słuczą to kolejne miasteczko porcelanowe z długą historią, kościołem świętego Antoniego i wielonarodową przeszłością.

Kościół świętego Antoniego w Horodnicy
Kościół świętego Antoniego w Horodnicy. Zdjęcie: Bilenyka, CC BY-SA 4.0

Emilczyn i Dowbysz

Emilczyn to osada wśród lasów na północy rejonu, ośrodek hromady, skąd zaczynają się tereny pełne grzybów i jagód. Dowbysz to osada z polską historią, gdzie w okresie międzywojennym istniał polski rejon narodowościowy.

Wjazd do Emilczyna
Wjazd do Emilczyna. Zdjęcie: Texnik, CC BY-SA 3.0

Przyroda

Północ rejonu to zwarte lasy i bagna poleskie, południe – dolina Słuczy ze skałami i starymi młynami. Jesienią zbiera się tu grzyby, latem – jagody. Koło Zwiahla zachowały się schrony bojowe „linii Stalina” z lat 30. XX wieku.

Linia Stalina

W latach 30. XX wieku koło Zwiahla wzniesiono nowogradwołyński rejon umocniony – część linii obronnej na ówczesnej zachodniej granicy ZSRR. Betonowe schrony bojowe stoją na polach i w lasach wokół miasta. Niektóre z nich można obejrzeć z zewnątrz, lecz wchodzenie do środka jest niebezpieczne.

Jarun i Słucz

Jarun to wieś nad rzeką Słucz, ośrodek hromady, z widokami na dolinę rzeczną. Słucz w południowej części rejonu płynie między skalistymi brzegami, co sprzyja spływom kajakowym i rozbijaniu namiotów. W dół biegu rzeki leżą Baranówka i Horodnica, można więc pokonać szlak wodny wiodący przez miasteczka porcelanowe.

Hromady rejonu

W skład rejonu wchodzi 12 hromad: baranowska, baraszowska, bronikowska, horodnicka, dowbyska, dubrowska, emilczyńska, zwiahelska, piszczowska, stryjska, czyżowska i jarunska.

Trasa na jeden dzień

Rano – Zwiahel i muzeum Łesi Ukrainki, po południu – Baranówka i Horodnica z kościołami oraz historią porcelany. Ośrodek obwodowy to Żytomierz.