Włodzimierzec to osiedle międzyrzecza Styru i Horynia, na północy obwodu rówieńskiego, siedziba hromady włodzimierzeckiej w rejonie waraskim. Mieszka tu ponad dziewięć tysięcy ludzi. Do Równego jest około stu kilometrów. Włodzimierzec leży pośród poleskich lasów, a przez niego przebiega wąskotorówka Antonówka – Zarzecze – jedna z nielicznych wąskotorówek Ukrainy, którymi do dziś kursują pociągi pasażerskie.
Rudnie i dawne grodzisko
Kiedy powstał Włodzimierzec, dokładnie nie wiadomo. Miejscowe podanie głosi, że osadę założył niejaki Włodzimierko, właściciel rudni, gdzie wytapiano metal z rudy darniowej. Na terenie osiedla zachowały się pozostałości staroruskiego grodziska. W rejestrze podatkowym powiatu łuckiego z 1570 roku Włodzimierzec nazwany jest już „dawną osadą”. Wtedy należał do Iwana Kyrdeja-Mniszyńskiego, potem do książąt Czartoryskich, którzy sprzedali miasteczko wojewodzie Kazimierzowi Pacowi za 400 tysięcy złotych.
Książęta Czetwertyńscy i prawo magdeburskie
W pierwszej połowie XVII wieku Włodzimierzem władali książęta Czetwertyńscy. Wśród nich był Stefan Czetwertyński – przyjaciel hetmana Piotra Sahajdacznego i jeden z przywódców prawosławnej szlachty. W połowie stulecia w miasteczku liczyło się 220 dymów, a dla obrony przed napadami wzniesiono tu zamek obronny.
4 czerwca 1667 roku, dzięki staraniom księcia Stefana Stefanowicza Czetwertyńskiego, Włodzimierzec otrzymał prawo magdeburskie. Masteczko stało wówczas spustoszone: mieszkańcy rozbiegli się „z powodu zamieszek obecnych czasów”. Aby sprowadzić ludzi z powrotem, mieszczan na 12 lat zwolniono z podatków i stacji. Włodzimierzowi zezwolono na trzy wielkie jarmarki – na świętego Bazylego, na Wniebowstąpienie i na Wniebowzięcie, każdy trwający kilka tygodni, oraz na targi w każdy piątek i niedzielę. Przyjeżdżali tu kupcy z Łucka, Pińska, Ostroga, Klewania i Rafalówki.
W XVII wieku we Włodzimiercu działało duże przedsiębiorstwo żelazoprzemysłowe. Rudę wożono z sąsiedniej wsi Rudka, a wytapiano na węgiel drzewny. Odlewano tu nawet dzwony – rzadkie na Polesiu rzemiosło, które z czasem poszło w zapomnienie.
Cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej
Główną ozdobą osiedla jest drewniana cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej z 1894 roku. To typowa poleska świątynia z ciemnego drewna, z oddzielną drewnianą dzwonnicą. Takich cerkwi na północy obwodu rówieńskiego zostaje coraz mniej, więc warto się przy niej zatrzymać.
Pałac Krasickich
W XIX wieku Włodzimierzec należał do ziemian Krasickich. W 1847 roku do ich majątku przypisano 575 chłopów pańszczyźnianych, a w 1913 roku Krasickim należało około 10 tysięcy dziesięcin ziemi – podczas gdy 245 gospodarstwom chłopskim łącznie tylko 1187. Z majątku pozostał pałac z kolumnami przy głównym wejściu, który miejscowi nazywają majątkiem pańskim. Dziś jest w ruinie, ale nawet w tym stanie widać dawną wielkość.
XX wiek
Między wojnami Włodzimieriec należał do Polski. W 1936 roku wybuchł tu strajk chłopski, który trwał ponad trzy miesiące i zmusił panów do ustępств. Podczas II wojny światowej naziści rozstrzelali we Włodzimiercu około dwóch tysięcy ludzi, większość z nich to Żydzi miasteczka. 7 lutego 1943 roku sotnia UPA rozbiła niemiecki garnizon i żandarmerię. O the ofiarach Holokaustu przypomina memoriał.
Przyroda
Wokół Włodzimierca rozciągają się bory sosnowe, bagna oraz rozlewiska Styru i Horyni. Jesienią trwa tu sezon grzybowy, a latem – jagody i żurawina na bagnach. Latem na rzekach można się kąpać i łowić ryby.
Włodzimieriec na wideo
Kiedy jechać
Najlepiej – późnym latem i jesienią, kiedy w lasach są grzyby. Włodzimieriec wygodnie połączyć z wycieczką kolejką wąskotorową do Zarzecznego.
Obok
Więcej o okolicy – w artykule Rejon waraski.
Jak dojechać
Z Równego i Warasza kursują autobusy. Stacja kolejowa szerokotorowa Antonówka znajduje się w odległości 18 kilometrów, skąd do Włodzimierca prowadzi kolej wąskotorowa.
