Zariczne to osiedle typu miejskiego na lewym brzegu Styru, na samej północy obwodu rówieńskiego, będące siedzibą hromady Zariczne w rejonie waraskim. Mieszka tu około sześciu i pół tysiąca ludzi. Do Równego jest 190 kilometrów, a do granicy z Białorusią – rzut beretem. Zariczne to głębokie Polesie: lasy, bagna, szeroki Styr i stacja końcowa najdłuższej wąskotorówki, którą do dziś jeżdżą pociągi pasażerskie.

Pogost Zariczny

Do 1946 roku osiedle nazywało się Pogost lub Pogost Zariczny. W Rusi Kijowskiej pogostami nazywano miejsca, w których zatrzymywał się książę z drużyną, pobierając podatki – jeszcze od czasów księżnej Olgi. „Zariczny” oznaczało, że osada leży za rzeką.

Ludzie żyli tu od najdawniejszych czasów: archeolodzi znaleźli cmentarzysko kultury zarubińskiej, a na prawym brzegu Styru naprzeciwko osiedla – pozostałości staroruskich osad i grodzisko.

Staroruskie grodzisko w Zaricznem
Staroruskie grodzisko w Zaricznem. Fot.: Oks.rv, CC BY-SA 4.0

Pierwsza wzmianka pochodzi z 27 września 1480 roku, z gramoty króla Kazimierza, który zezwolił mińskiemu kupcowi Tereszkowiczowi handlować w miasteczku Pogost „wodą i lądem” bez cła. W 1545 roku Pogost należał do polskiej królowej Bony, a później do książąt Zbaraskich i Nielubowiczów. Po 1795 roku miasteczko znalazło się w powiecie pińskim guberni mińskiej, a w 1802 roku car podarował je marszałkowi polnemu Repninowi-Wołkonskiemu. W 1897 roku było tu 108 domostw, cerkiew, synagoga, młyny i gorzelnia.

Kraina bez dróg

Między wojnami Pogost Zariczny należał do województwa poleskiego w Polsce. Brakowało tu soli, mąki, lekarzy i szkół, szalały epidemie. Po wojnie osiedle przemianowano na Zariczne i przeniesiono tu ośrodek rejonowy z Morozcznego. Normalną drogę z Dąbrowicy i most na Styr zbudowano dopiero w 1985 roku. Do tego czasu brukowaną drogą do Dąbrowicy i z powrotem jechało się prawie tydzień. W latach 60. XX wieku tutejszą cerkiew zburzono, a na jej miejscu postawiono kawi „Styr”.

Wąskotorówka Antonówka — Zariczne

Najbardziej znana w Zaricznem jest stacja kolei wąskotorowej Antonówka — Zariczne. Długość tej trasy wynosi ponad sto kilometrów i nazywa się ją najdłuższą wąskotorówką w Europie, po której nadal kursują pociągi pasażerskie. Mała spalinowka ciągnie kilka wagoników przez lasy i bagna, zatrzymując się na przystankach przy wsiach, do których inaczej nie dojedziesz. Dla turystów to osobna przygoda: powolna, bujająca i bardzo poleska.

Pociąg wąskotorówki na stacji Zariczne
Pociąg wąskotorówki na stacji Zariczne. Fot.: Ołeh Tockyj (tov_tob), CC BY-SA 3.0
Przyjazd pociągu na stację Zariczne
Przyjazd pociągu na stację Zariczne. Fot.: No machine-readable author provided. Geoalex assumed (based on copyright claims), domena publiczna
Semafor na stacji Zariczne
Semafor na stacji Zariczne. Fot.: Ołeh Tockyj (tov_tob), CC BY-SA 3.0

Styr i przyroda

Styr koło Zaricznego jest szeroki i zasobny w wodę, z rozlewiskami i starorzeczami. Nad bulwarem spaceruje się wieczorami, latem zaś zażywa się tu kąpieli i łowi ryby. Wokoło rozciągają się lasy i bagna z żurawiną i borówkami.

Zariczne na wideo

Kiedy jechać

Najlepiej latem i na początku jesieni. Podróż warto zaplanować tak, aby przynajmniej w jedną stronę przejechać koleją wąskotorową.

Obok

Włodzimierzec — na południu, na tej samej kolei wąskotorowej. Więcej w artykule Rejon waraski.

Jak dojechać

Z Równego, Warasza i Dąbrowicy kursują autobusy. Inna droga to kolej wąskotorowa ze stacji Antonówka, która leży na linii Równe — Sarny.