Etnocentrum „Polesie” otwarto 1 listopada 2024 roku w Sarnach na bazie Sarnieńskiego Muzeum Historyczno-Etnograficznego. To pierwszy tego typu etnocentrum w obwodzie rówieńskim. Powstało z okazji 50-lecia muzeum przy wsparciu Ukraińskiego Funduszu Kultury oraz ze środków Rady Miejskiej Sarn.
Dla nowej przestrzeni wyremontowano oddzielny budynek z początku XX wieku. W różnych okresach pełnił on funkcję chłodni do przechowywania mięsa, pomieszczenia NKWD, prokuratury oraz spółdzielni artystów. Po remoncie budynek zyskał nowe przeznaczenie — ma przybliżać odwiedzającym tradycyjny strój, rzemiosło i codzienne życie Polesia.
Zdjęcie: Sarnieńskie Muzeum Historyczno-Etnograficzne, Rada Miejska Sarn
Sale i eksponaty
W etnocentrum urządzono trzy sale. Dwie z nich poświęcone są ekspozycjom etnograficznym, trzecia przeznaczona jest na warsztaty, wykłady oraz inne wydarzenia kulturalne.
W jednej z sal zaprezentowano tradycyjny strój kobiecy Polesia. Można tu zobaczyć koszule i inne elementy ubioru ozdobione różnymi technikami haftu. Wśród eksponatów znajduje się strój ślubny tkany techniką „serpanok”, która należy do niematerialnego dziedzictwa kulturowego obwodu rówieńskiego.
Oddzielna sala poświęcona jest tkactwu. Umieszczono w niej stare krosna tkackie zachowane w stanie roboczym. Odwiedzający mogą zobaczyć, jak na nich powstaje tkanina. Podczas otwarcia etnocentrum pracę przy krośnie demonstrowała tkaczka Halina Logoszuk z Bereznego.
Ekspozycje uzupełniają audioprzewodnik, materiały wideo oraz zdigitalizowane przedmioty. Dla odwiedzających stworzono także wirtualny spacer 3D po etnocentrum z punktami informacyjnymi i folklorystycznym podkładem muzycznym. Dzięki temu sale muzealne można zwiedzać zdalnie.
Podczas otwarcia zaprezentowano artbook „Sarnieński strój kobiecy z początku i połowy XX wieku”. Przedstawia on kobiece stroje z prywatnych kolekcji wsi Sarnieńszczyzny.
Warsztaty i tradycyjne rzemiosła
Trzecia sala etnocentrum przeznaczona jest na zajęcia praktyczne, szkolenia, wykłady i spotkania kulturalne. Podczas otwarcia odbyły się tu warsztaty tradycyjnych rzemiosł z udziałem mistrzyń z różnych miast obwodu rówieńskiego.
Między innymi tkaczka Halina Logoszuk z Bereznego zapoznawała odwiedzających z tkactwem, Tetiana Kostjuczik z Sarnieńszczyzny — z plecionkarstwem, Tetiana Gałach z Sarn — ze słomkarstwem, a Liubow Pasicznyk z Warasza prowadziła zajęcia z haftu.
Te wydarzenia pokazują, że etnocentrum jest zaprojektowane nie tylko jako przestrzeń wystawowa. Można tu poznawać rzemiosła nie tylko przez gotowe wyroby, lecz także przez sam proces ich tworzenia. Jednocześnie aktualny harmonogram warsztatów warto sprawdzać w muzeum.
Skansen na terenie muzeum
Po zwiedzeniu etnocentrum warto obejrzeć skansen — muzeum na wolnym powietrzu na terenie Sarnieńskiego Muzeum Historyczno-Etnograficznego. Odwzorowuje fragment poleskiej wsi z końca XIX i początku XX wieku.
Zgromadzono tu tradycyjne wiejskie budynki i zabudowania gospodarcze: chatę z dymem, zagrody, kuźnię, wiejską karczmę oraz wiatrak. Szczególną atrakcją jest drewniana kaplica z połowy XVIII wieku, przewieziona do muzeum ze Stepani.
Szczególnej uwagi wymaga wiatrak z 1898 roku. To jeden z najsłynniejszych obiektów skansenu i swoisty symbol Muzeum w Sarnach. Na terenie można także zobaczyć rekonstrukcję kryjówki UPA.
Skansen pozwala zobaczyć nie tylko pojedyncze przedmioty codziennego użytku, lecz także środowisko, w którym żyli poleszucy: ich domostwa, gospodarstwa i tradycyjną architekturę.
Zdjęcie: Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Sarnach, Rada Miejska w Sarnach
Gdzie się znajduje i kiedy odwiedzać
Etno-centrum i skansen znajdują się na terenie Muzeum Historyczno-Etnograficznego w Sarnach pod adresem: ulica Proswity 20, miasto Sarny, obwód rówieński.
Według informacji portalu turystycznego obwodu rówieńskiego muzeum jest czynne od wtorku do piątku w godzinach 09:00–18:00, w sobotę od 09:00 do 17:00. Niedziela i poniedziałek są dniami wolnymi. Przed wyjazdem warto potwierdzić godziny otwarcia i możliwość zwiedzania ekspozycji pod numerem telefonu 03655 35 397
