Wielka synagoga chóralna — budynek głównej synagogi Berdyczowa przy ulicy Winnickiej 5, cenna historyczno-architektoniczna pamiątka miasta. Berdyczów w XIX wieku był jednym z największych żydowskich miast Imperium Rosyjskiego i ośrodkiem judaizmu na Ukrainie, a ta synagoga jest pamięcią o tamtej epoce.

Historia

Synagogę wzniesiono w 1850 roku ze środków społeczności żydowskiej. Stała się jedną z pierwszych chóralnych synagog w Imperium Rosyjskim — czyli takich, gdzie nabożeństwo było wspierane przez chór. Budynek mieścił tysiąc wiernych. Nie tylko się tam modlono: synagoga była ośrodkiem nauki judaizmu, miejscem zebrań społeczności i centrum jej zarządzania.

Architektura

Synagoga była parterowa, prostokątna w planie, z symetrycznie rozmieszczonymi pilastrami, głównym fasadem zwróconym na zachód. Ceglane, tynkowane ściany miały wysokość 10,5 metra, fasada — 12 metrów, bok — 19,5 metra. W centrum sali stały cztery kolumny otaczające podwyższenie dla czytającego — bimę. Dzieliła ona salę na dziewięć równych przęseł. Stamtąd czytano i komentowano Biblię oraz Talmud. Na wschodniej ścianie znajdowała się ozdobiona arka na zwoje Tory.

XX wiek

Holokaust zniszczył społeczność żydowską Berdyczowa. Po wojnie jedno niewielkie pomieszczenie dawnej synagogi ponownie stało się miejscem modlitwy dla tych, którzy wracali. W 1946 roku władze miejskie przekazały budynek społeczności, a po dwudziestu latach go odbudowano, dodając drugie piętro. Jednak społeczność malała z powodu emigracji za granicę, a od 1964 roku w budynku działała fabryka rękawiczek.

W pobliżu

W Berdyczowie znajduje się klasztor karmelitów bosego i kościół św. Barbary, a także stare żydowskie cmentarzysko z grobem rabina Lewiego Icchaka. Więcej — w artykule Rejon berdyczowski.

Czytaj także