Cerkiew św. Jerzego stoi na wzgórzu w uroczysku Koronny Zamek w Sedniowie — w centrum dawnego grodziska Słowensk. Jest to świątynia drewniana, wzniesiona bez ani jednego gwoździa, i rzadki przykład monumentalnych cerkwi drewnianych z epoki baroku na Lewobrzeżu.

Cerkiew św. Jerzego w Sedniowie po renowacji
Cerkiew św. Jerzego w Sedniowie po renowacji. Fot.: Nomad0212, CC BY-SA 4.0

Ile ma lat

Dokładna data budowy nie jest znana. Najczęściej cerkiew datuje się na nie później niż 1747 rok, niektóre źródła podają 1715 rok, a badacz architektury drewnianej Stefan Taranuszenko uważał ją za jeszcze starszą — z XVII wieku. Wiadomo, że cerkiew św. Jerzego stała w Słowensku jeszcze od czasów przedmongolskich i niejednokrotnie była odbudowywana po pożarach.

Według podania święcono tu broń przed wyprawami przez kozaków sotni sedniowskiej pułku czernihowskiego. Długo była to główna świątynia Sedniowa, dopóki w 1690 roku status ten nie przeszedł na murowaną cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego. W XVIII wieku przy cerkwi działały szkoła parafialna i przytułek dla ubogich.

Jak ją budowano

Cerkiew jest trójdzielna, z wysokim ośmiobocznym zrębem centralnym i dwoma załamaniami u góry. Ściany wykonano z bali sosnowych, rąbanych „w węgiel”. Są one nieco pochylone do wewnątrz, przez co wieże zwężają się ku górze o 10–20 centymetrów. Obok wielobocznego ołtarza znajdują się małe zrębiki zakrystii i palamarni. Wewnątrz przestrzeń wznosi się ku górze — pod sam dwuzałamowy szczyt.

Wnętrze cerkwi św. Jerzego
Wnętrze cerkwi św. Jerzego. Fot.: Nomad0212, CC BY-SA 4.0

Przebudowy i ratunek

W 1852 roku świątynię posadowiono na ceglanym fundamencie oraz dobudowano przedsionek z dzwonnicą i aneksami bocznymi. Podczas II wojny światowej cerkiew ucierpiała poważnie: zniszczeniu uległy dzwonnica i kopuła. W latach 1975–1978 dobudówki z XIX wieku rozebrano, lecz renowacji nie dokończono, a na początku lat 2000. z powodu osunięcia gruntów świątynia znalazła się na skraju zniszczenia. Uratowała ją renowacja z lat 2004–2007: cerkiew faktycznie odtworzono według dawnych technologii, częściowo z autentycznych materiałów.

Sedniowska cerkiew św. Jerzego znana jest również w kinematografii: według materiałów telewizyjnych kręcono tu sceny do filmu „Wij” z 1967 roku.

Jak dojechać

Cerkiew stoi na wzgórzu nad Snowem w Sedniowie, w granicach parku Lyzohubów, 25 km od Czernihowa. Od cerkwi Zmartwychwstania Pańskiego i majątku Lyzohubów można dojść stąd w kilka minut pieszo. Więcej w artykule „Sedniów”.