Góra Palija to najwyższe wzgórze parku dendrologicznego „Oleksandrija” w Białej Cerkwi. Stromy kamienny stok wznosi się nad lewym brzegiem Rosi na 27 metrów, a na dole spod ziemi wychodzą granity. Na początku XVIII wieku obozował tu oddział pułkownika kozackiego Semena Palija, a na górze do dziś widać resztki umocnień ziemnych. Ze szczytu roztacza się jeden z najlepszych widoków na Roś.
Obóz Semena Palija
Pułkownik fastowski Semen Palij był jednym z przywódców odrodzenia kozackiego na Prawobrzeżu pod koniec XVII wieku. W 1702 roku podczas powstania przeciwko władzy polskiej jego Kozacy zdobyli Białą Cerkiew, a w latach 1702–1704 jeden z oddziałów Palija obozował na tej górze. W ten sposób do wzgórza przylgnęła nazwa Góra Palija.
W 1980 roku na cześć tamtych wydarzeń na górze postawiono pomnik: kamienną wieżę z płaskorzeźbą przedstawiającą głowy kozackie i sceny z życia bojowego Kozaków. Obok wieży stoi żeliwna armata z kulami. Według podań pod górą ciągną się rozgałęzione korytarze podziemne, z których jeden prowadził kiedyś nad Roś.
Step na kamiennym stoku
Górę Palija ogłoszono pomnikiem przyrody o charakterze botanicznym w 1983 roku, a z czasem weszła ona w skład parku „Oleksandrija”. Na południowym stoku o nachyleniu do 45 stopni zachował się fragment stepu łąkowego o powierzchni prawie pół hektara. Rosną tu miłek wiosenny, sasanka łąkowa, turzyca niska, ostnica włosowata, perz grzebieniasty oraz krzewy wiśni stepowej.
Botanicy, którzy badali stok przez ponad 75 lat, zauważyli, że rzadkich roślin jest coraz mniej, a niektóre, takie jak aster hiszpański czy goryczka krzyżowa, zniknęły. Główną przyczyną jest wydeptieranie i zrywanie kwiatów na bukiety.
Jak dojechać
Góra znajduje się w południowo-zachodniej części parku „Oleksandrija”, na lewym brzegu Rosi. Wejście prowadzi przez park, od szosy Skwirskiej na północno-zachodnich peryferiach Białej Cerkwi. Od głównego wejścia do góry jest około 2–3 km alejami.
Wskazówka
Nie schodź ze ścieżek na stoku stepowym i nie zrywaj kwiatów: miłek i sasanka są wpisane do Czerwonej Księgi. Widokiem na Roś najlepiej podziwiać wieczorem, gdy słońce zachodzi za rzekę.
