Na aleksandryjskim bulwarze w Białej Cerkwi stoi zespół Starej Poczty — rzadka dla Ukrainy stacja pocztowa z pierwszej połowy XIX wieku, która zachowała pierwotny układ. Kompleks złożony z kilku budynków w stylu klasycystycznym wzniesiono w latach 1825–1833 kosztem Branickich na traktcie pocztowym Moskwa — Biała Cerkiew — Odessa. Jest to zabytek architektury o znaczeniu narodowym.
Stacja na traktcie odeskim
Zespół zajmuje około półtora hektara i składa się z dwóch części. W pierwszej znajdował się budynek stacyjny, hotel i dom woźniców — razem tworzą one dziedziniec honorowy (cour d'honneur) otwarty na ulicę. W drugiej mieściły się budynki gospodarcze: wozownia, kuźnia i stajnia. Architekt nie jest znany, ale projekt był indywidualny. W 1844 roku kompleks ucierpiał w pożarze, a w 1848 roku został odbudowany.
Co się zachowało
Główny budynek to dom stacyjny: parterowa część środkowa, po obu stronach której stoją części piętrowe z czterokolumnowymi portykami porządku toskańskiego. Nadal działa tu oddział poczty. Hotel jest parterowy, z portykami na głównej fasadzie i układem korytarzowym. Dom woźniców, w którym mieszkali stangreci, to niski budynek z czterokolumnowym portykiem nad wejściem i amfiladą pokoi.
Dziedziniec wozowni jest jeszcze prostszy: na fasadzie znajdują się dwa szerokie wjazdy łukowe dla powozów, w głębi zaś — wozownia i kuźnia z kamienia łamanego. Ceglana stajnia w kształcie litery „L” służy obecnie jako magazyn.
Szewczenko na stacji pocztowej
W 1846 roku w hotelu stacji pocztowej zatrzymał się Taras Szewczenko, który pracował wówczas w Komisji Archeograficznej. Swoój przyjazd do Białej Cerkwi opisał w powieści „Spacer z przyjemnością i nie bez morału”.
Dzisiaj budowle zespołu wymagają renowacji. W 2020 roku miejscowi dziennikarze informowali, że część kompleksu wystawiono na sprzedaż, a społeczność obawiała się o los zabytku.
Jak dojechać
Adres: Biała Cerkiew, aleksandryjski bulwar, 47. Od centrum miasta — kilka minut pieszo lub marszrutką wzdłuż bulwaru. To po drodze do parku „Aleksandrija”, więc pocztę wygodnie obejrzeć przed spacerem po parku.
Wskazówka
Budynki można obejrzeć z zewnątrz od strony bulwaru, a do budynku stacyjnego — wejść do oddziału poczty w godzinach pracy. Stacje pocztowe z XIX wieku prawie się nie zachowały, więc ta jest prawdziwą rzadkością.
