Kościół świętego Stanisława Biskupa i Męczennika to drewniana świątynia parafialna w Wereszczynie w gminie Urszulin, cztery kilometry od dyrekcji Poleskiego Parku Narodowego. Zbudowano go w 1783 roku na miejscu spalonej cerkwii, a sama wieś jest jedną z najstarszych w regionie i gniazdem rodowym szlachty Wereszczyńskich. Bywał tu poeta Mikołaj Rej, a stąd pochodził biskupa kijowski Józef Wereszczyński.
Dwie świątynie w tym samym miejscu
Pierwszy drewniany kościół w Wereszczynie w 1634 roku ufundowała i wyposażyła Zofia Tyszkiewiczowa, żona wojewody trockiego. Przetrwał on do 1783 roku, kiedy to został zniszczony przez pożar. Ocalały jedynie murowane kryptę, które wykorzystano podczas wznoszenia nowej świątyni. Wzniesiono ją w tymże 1783 roku staraniem braci Józefa i Seweryna Wereszczyńskich, konsekrowano w 1784 roku, a w 1929 roku powiększono.
Kościół składa się z babinca, nawy, prezbiterium i dwóch zakrystii; nad wejściem znajdują się chóry muzyczne. Kwadratowa, trzykondygnacyjna wieża w osi fasady jest nakryta dachem czterospadowym. Wystrój wnętrza jest po części barokowy, po części neogotycki. Księgi metrykalne parafii prowadzone są od 1811 roku. W XIX wieku w Wereszczynie stały obok siebie kościół i cerkiew: tę drugą ufundował dziedzic Seweryn Wereszczyński.
Wereszczyńscy i Mikołaj Rej
Wereszczyn jest znany od XIII wieku jako wczesnośredniowieczna osada pośród bagien: wieś leży na wyniesieniu, które według dawnego opisu przypomina wyspę pośród mokrych nizin. W XV wieku mieszkał tu Fiodor Wereszczyński, a jego wnuk Józef (1530–1598) został opatem w Sieciechowie, a w 1592 roku katolickim biskupem kijowskim. Pisał kazania polityczne oraz traktaty, m.in. o zasiedlaniu „pustkowi” ziem ruskich oraz o szkole rycerskiej mającej bronić Ukrainy przed Tatarami. W swoich książkach Józef opisał także goszczącego w domu jego ojca Mikołaja Reja, „ojca literatury polskiej”: w 1565 roku Rej posiadał w Wereszczynie największą część ziemi, otrzymaną w posagu żony.
Cmentarze i pamięć
Na cmentarzu parafialnym z połowy XIX wieku pochowana jest Aniela Dembowska z Chlendowskich, żona Edvarda Dembowskiego — jednego z organizatorów powstania krakowskiego z 1846 roku. We Wereszczynie znajduje się także stary cmentarze żydowski: 26 maja 1942 roku Niemcy rozstrzelali tu 300 Żydów. We wsi działa również klasztor Zgromadzenia Apostołówek Miłosierdzia Bożego.
Jak dojechać
Od Urszulina, leżącego przy trasie nr 82 Lublin — Włodawa, do Wereszczyna jest około 4 km na południe. Tą samą drogą jedzie się do ścieżki „Czahary” przez bagno Bubnów: niespełna 2 km za Urszulinem należy skręcić na Zastawie. Przez Wereszczyn przebiegają Południowy Szlak Pojezierny z Urszulina do Hniszowa oraz niebieski szlak z Wytyczna do Urszulina. W pobliżu warto zobaczyć kościół w Wytycznie, dawną cerkiew w Starym Brusie oraz jezioro Łukie. Ponieważ kościół jest świątynią parafialną, najpewniej można do niego wejść przed nabożeństwem lub w niedzielę. To Polska: obywatele Ukrainy potrzebują paszportu.
