Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny — parafialna świątynia w Milanowie, dużej wsi i centrum gminy około 7 km na północ od Parczewa. Skromny jednonawowy kościół zaprojektował Henryk Marconi — jeden z najsłynniejszych architektów Warszawy XIX wieku, a wybudowano go ze środków właścicielki majątku Wandy Uruskiej-Kabogi. Razem z plebanią i dawnym szpitalem tego samego fundatora tworzy rzadki dla poleskiej wsi zespół późnego klasycyzmu.
Fundacja Wandy Uruskiej
Milanów po raz pierwszy wzmiankowany jest w 1431 roku jako własność szlachcica Andrzeja Kostry. Później majątek należał do Firlejów, w XVIII wieku do Potockich, a w XIX — do Czwartoryskich, którzy wybudowali tu rezydencję. Wanda Julianna Uruska-Kaboga (1788–1876) sfinansowała nie tylko kościół, ale także plebanię, szpital — obecnie mieści się w nim wiejska przychodnia — oraz pralnię szpitalną, dziś budynek mieszkalny. Wszystkie te budynki wzniesiono w jednym późnoklasycystycznym stylu według projektu Marconiego. Daty budowy w źródłach różnią się: najczęściej podaje się lata 1856–1872, rejestr zabytków wskazuje 1861–1871.
Zamknięty i ponownie otwarty
W 1876 roku, w roku śmierci fundatorki, władze carskie zamknęły kościół. Otworzono go ponownie dopiero po ukazie o tolerancji religijnej z 1905 roku, kiedy w Imperium Rosyjskim zezwolono na swobodniejsze wyznawanie wiary; samodzielną parafię przy świątyni utworzono w 1928 roku. Obecnie należy do dekanatu parczewskiego diecezji siedleckiej i obejmuje Milanów oraz kilka sąsiednich wsi. Wewnątrz, na lewej ścianie, znajduje się marmurowa tablica z epitafium Wandy Uruskiej-Kabogi.
Co jeszcze jest w Milanowie
Niedaleko kościoła stoi neoklasycystyczny pałac, wybudowany po 1840 roku, z dawnymi zabudowaniami dworskimi i dobrze zachowanym parkiem krajobrazowym XIX wieku; w pałacu działa liceum imienia Marii Konopnickiej. Na miejscowym cmentarzu pochowani są polscy żołnierze Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” generała Franciszka Kleeberga, którzy 29–30 września 1939 roku walczyli tu z Armią Czerwoną. W 1906 roku w wsi założono straż pożarną, przy której działały orkiestra, teatr i biblioteka — do jej pierwszego zarządu należał książę Włodzimierz Czwartoryski.
Jak dojechać
Milanów leży przy drodze wojewódzkiej nr 813 około 7 km na północ od Parczewa; we wsi jest przystanek na linii kolejowej Lublin — Łuków, kursują też autobusy. Kościół stoi przy ulicy Kościelnej, niedaleko parku pałacowego. Za wsią, w lesie, znajduje się rezerwat „Czarny Las” i szlak „Czarny Las” koło Milanowa. W Parczewie warto zobaczyć bazylikę św. Jana Chrzciciela, a 16 km na wschód — pałac Zamoyskich w Jabłoni. To Polska: obywatelom Ukrainy potrzebny jest paszport zagraniczny.
