Wieża ciśnień w Żytomierzu to jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków architektury miasta, łączący w sobie inżynierię i historię. Zbudowano ją w 1898 roku, w okresie aktywnego rozwoju Żytomierza, kiedy miasto potrzebowało nowoczesnego systemu centralnego zaopatrzenia w wodę.
Budowla pełniła od razu dwie funkcje: była regulatoryem ciśnienia wody w sieci miejskiej oraz służyła jako wieża obserwacyjna dla strażaków. Takie podejście było typowe dla miast końca XIX wieku, w których infrastruktura szła w parze z bezpieczeństwem.
Historia i budowa
Projekt wieży ciśnień opracowali architekci Arnold Ensch i Mieczysław Librowicz. Ceglana wieża utrzymana jest w stylu neogotyckim. Uroczyste otwarcie odbyło się 27 grudnia 1898 roku i od tamtej pory stała się ona kluczowym elementem miejskiego systemu inżynieryjnego.
Wieża ma około 31 metrów wysokości, a w jej górnej części znajdowały się dwa zbiorniki o łącznej pojemności 200 metrów sześciennych wody. To właśnie dzięki nim zapewnione było stabilne ciśnienie w miejskiej sieci wodociągowej.
Podczas II wojny światowej budowlę wykorzystywano jako punkt obserwacyjny. Z kolei w 1965 roku, po modernizacji systemu wodociągowego, wieża przestała pełnić swoje główne funkcje.
Zdjęcia na Facebooku udostępnił Kostiantyn Halaktionow.
Dalsze losy
Pomimo utraty przeznaczenia inżynieryjnego, wieża pozostała ważną częścią miejskiej przestrzeni. W 1984 roku otwarto tu kawiarnię — jeden z pierwszych przykładów adaptacji zabytkowego obiektu do nowych potrzeb.
W 1996 roku budynek wpisano do rejestru zabytków architektury o znaczeniu lokalnym, co oficjalnie przypieczętowało jego status dziedzictwa kulturowego.
W ostatnich latach wieża jest stopniowo przekształcana w przestrzeń kulturalną: prace wykonywali wolontariusze oraz miejska Agencja Rozwoju, a wewnątrz odbywały się już wystawy artystyczne. Renowacja sieci inżynieryjnych jest jeszcze przed nami.
Co w pobliżu
Wieża stoi przy ulicy Wiktora Kosenki (dawniej Puszkina), niedaleko ulicy Teatralnej, czyli praktycznie w centrum Żytomierza. W pobliżu znajdują się centralne ulice, kawiarnie, teatry oraz inne lokalizacje kulturalne. To dogodny punkt, który łatwo włączyć do trasy spaceru po mieście.
Co warto wiedzieć
- to nieczynny obiekt inżynieryjny — wstęp do wnętrza jest możliwy głównie podczas wydarzeń;
- budynek jest w trakcie odnawiania;
- to jedna z nielicznych zachowanych budowli inżynieryjnych XIX wieku w mieście.
Wieża ciśnień w Żytomierzu to przykład tego, jak obiekt techniczny może stać się symbolem architektonicznym miasta. Przetrwała zmianę epok, utraciła pierwotną funkcję, ale zachowała to, co najważniejsze — historię rozwoju miasta i jego infrastruktury.
