Rożyśce — miasto nad brzegami Styru, 22 km od Łucka, centrum gminy Rożyśce w rejonie łuckim. Przez miasto przebiega droga M19. Rożyśce to jedno z najstarszych miast Wołynia i dawny ośrodek produkcji sukna, założony tutaj w XIX wieku przez niemieckich osadników.
Od daru Lubarta do prawa magdeburskiego
Pierwsza pisemna wzmianka o Rożyściach pochodzi z 1322 roku: książę łucki Lubart Giedyminowicz podarował wieś soborowi św. Jana Ewangelisty na zamku w Łucku. Oryginał dokumentu nie zachował się, istnieją jedynie późniejsze kopie. Osada była umocniona wałami, a niektórzy badacze uważają, że w 1577 roku stał tu zamek.
W 1567 roku król Zygmunt II August nadał Rożyściom prawo magdeburskie — wtedy stały się jednym z czterdziestu miast, którym zezwolono na jarmarki i handel. Później, wskutek najazdów tatarskich, miasto utraciło status i stało się wsią, ale dzięki nowemu biskupowi zostało odbudowane. W 1598 roku Rożyśce otrzymały herb „dwa krzyże”. Ciekawostką z życia handlowego było to, że na moście przez Styr mieszczanie pobierali od podróżnych „grzebelne” — opłatę za przejazd.
Miasto sukna
Po 1795 roku Rożyśce znalazły się w Imperium Rosyjskim. W latach 30. XIX wieku niemieccy osadnicy w kolonii Wownianka założyli fabryki sukna — od tego zaczęła się produkcja sukna na Wołyniu. W 1873 roku przez miasto przebiegła jedna z pierwszych na Wołyniu linii kolejowych. Pod koniec XIX wieku w Rożyściach działało 20 fabryk sukna. Miasto było wielonarodowe: mieszkali tu Ukraińcy, Polacy, Niemcy oraz duża społeczność żydowska, z której większość zginęła w getcie w 1942 roku.
Co zobaczyć
W Rożyściach stoją obok siebie świątynie trzech tradycji — cerkiew, kościół i dawna luterańska kirkut, przypomnienie o wielowyznaniowym charakterze miasta. W centrum znajduje się dom „Proswity”, a na wjeździe — parowóz-pomnik, symbol kolejowej historii miasta. Nad brzegiem Styru jest dawne grodzisko, gdzie latem obchodzone są święta Iwana Kupala.
Niedaleko znajdują się dwie zabytkowe budowle o znaczeniu narodowym: cerkiew św. Piotra i Pawła z 1629 roku w Iwanówce oraz cerkiew Zaśnięcia z 1816 roku w Sokolu, dawnym miasteczku, które otrzymało prawo magdeburskie już w 1564 roku.
Rożyśce na wideo
W pobliżu
Łuck — 30 minut drogi, Kiwerce i Puszcza Cumańska — niedaleko. Więcej — w artykule Rejon łucki.
Jak dojechać
Rożyśce mają stację kolejową na linii Kowal — Kiwerce i leżą przy drodze M19. Z Łucka kursują autobusy podmiejskie i pociągi.
