Narodowy Park Przyrodniczy „Zalissia” leży na lewym brzegu Desny, około 20 km na północny wschód od Kijowa. Większa część parku znajduje się w rejonie browarskim w obwodzie kijowskim, niewielka — w obwodzie czernihowskim. Powierzchnia wynosi 14 836 hektarów, z czego w obwodzie kijowskim około 13,5 tysiąca. Jest to zwarty kompleks leśny, który przez dziesięciolecia był zamknięty dla zwykłych ludzi i dopiero teraz stopniowo staje się obszarem chronionym.
Od polowań rządowych do parku narodowego
Historia „Zalissia” rozpoczęła się 9 sierpnia 1957 roku, kiedy utworzono tu gospodarstwo leśne do przyjmowania wysokich rangą urzędników, głów państw obcych i delegacji. W 1965 року przekształcono je w gospodarstwo rezerwatowo-łowieckie: zwierzynę chroniono i hodowano z myślą o polowaniach dla gości władz. 9 stycznia 1995 року Leonid Kuczma utworzył tu rezydencję państwową „Zalissia”, a od 2000 roku opiekował się nią Zarząd Spraw Państwowych.
Dekret o utworzeniu narodowego parku przyrodniczego Wiktor Juszczenko podpisał 11 grudnia 2009 roku, lecz przez wiele lat park istniał jedynie na papierze: w budżetach państwowych na lata 2010–2017 nie przewidziano na niego środków. Ostatecznie status prawny sformalizowano 29 grudnia 2021 року — na dwa miesiące przed wielką wojną.
Bór sosnowy i bagna
Park rozciąga się na pierwszym i drugim tarasie Desny; rzeka płynie wzdłuż jego zachodniej granicy. Ze wschodu na zachód kompleks ciągnie się przez około 10 km, a z północy na południe — przez 20 km. Prawie cały las to bór sosnowy (85%), resztę zajmują dąb, olsza i inne gatunki. Około 1 700 hektarów nasadzeń sosnowych ma ponad sto lat. W obniżeniach terenu leżą bagna: ještě przed powstaniem parku utworzono tu rezerwaty „Zaliskie Bołoto” (1979) i rezerwat hydrologiczny „Welekiwskie Bołoto” (1994).
Jelenie i żubry
W czasach istnienia rezydencji „Zalissia” słynęło ze zwierzyny: żyły tu jelenie, łosie, dziki, sarny. Ozdobą parku było stado żubrów — do 2022 roku liczyło ono 24 osobniki.
W marcu 2022 року wojska rosyjskie na około miesiąc zajęły park i okoliczne wsie. Teren był ostrzeliwany przez artylerię i zaminowany, zginęło wiele zwierząt. Ze stada żubrów zostało 11 samic i ani jednego samca. Aby uratować stado, z kijowskiego zoo przywieziono byka o imieniu Muskat i w 2025 roku w „Zalissiu” urodziły się trzy żubrzątka. Muskat wychował się wśród ludzi i nie boi się ich: w ciągu roku rozbił ponad 150 paśników, więc na wolność wypuszcza się go tylko na czas bukowiska, a przez resztę roku żyje w zagrodzie.
Dawną rezydencję po raz pierwszy otwarto dla zwiedzających w lutym 2014 року, po ucieczce Wiktora Janukowycza — relacjonowało to wówczas Radio Swoboda.
Czy można tam pojechać
„Zalissia” wciąż nie jest zwykłym parkiem turystycznym ze swobodnym wstępem. Wycieczki, przejażdżki konne i obserwowanie ptaków organizowano tu wyłącznie po wcześniejszym uzgodnieniu. 20 marca 2022 roku obwodowa i rejonowa administracja wojskowa zakazały wstępu do lasów ziemi browarskiej, w tym do parku „Zalissia”, ponieważ pozostawały tam miny. Dlatego przed podróżą koniecznie dowiedz się w administracji parku lub w hromadzie, które obszary są otwarte, i nie schodź z dróg ani wyznaczonych szlaków.
Co w pobliżu
W pobliżu wsi Litoczki zachowały się wały dawnego grodziska. Nad Desną i w okolicznych wsiach — Litkach, Semypolkach, Rożnach — znajdują się miejsca do wypoczynku nad wodą. Niedaleko Semypolek leży jeszcze jeden duży rezerwat leśny — „Kalityńska Dacza”. Więcej o regionie — w artykule o Polesiu Kijowskim.
