Kościół św. Antoniego Padewskiego z klasztorem przy ulicy Narutowicza — barokowa fundacja Radziwiłłów, która przetrwała zamknięcie, przekształcenie w cerkiew, skład amunicji i powrót zakonników. Dziś służą tu bracia kapucyni, a sam kościół jest jedną z najlepszych barokowych pamiątek Białej Podlaskiej.
Fundacja Radziwiłłów
Po wojnach połowy XVII wieku — potopie szwedzkim, wyprawie Rakoczego, epidemiach — ludność Podlasia zmniejszyła się o połowę. Aby odrodzić życie religijne w powiecie bialskim, Michał Kazimierz Radziwiłł i jego żona Katarzyna z Sobieskich w 1670 roku zaprosili do miasta zakonników reformowanych. W latach 1672–1684 powstał murowany kościół, prawdopodobnie według projektu Augustyna Locciego młodszego; budową kierował warszawski architekt Andryś Huber. W 1688 roku kościół poświęcono pod wezwaniem Matki Bożej Anielskiej. Wystrój okazał się znacznie bogatszy niż w zwykłych kościołach reformowanych — zgodnie z ambicjami Radziwiłłów. W 1739 roku Anna z Sanguszków Radziwiłłowa sfinansowała nowe ołtarze, a w 1743 roku — klasztorną bibliotekę.
Zamknięcie i powrót
W 1867 roku władze carskie zamknęły klasztor, w 1869 roku kościół przekazano unickim, a od 1875 do 1915 roku był cerkwią prawosławną. Ołtarze, konfesjonały, obrazy i monstrancję wywieziono — część do sąsiedniego kościoła św. Anny, część do Meżyrzecza Podlaskiego, Huszy i Konkolewnicy. Przed fasadą stała wtedy dzwonnica-brama w stylu rosyjsko-bizantyjskim, którą rozebrano po 1919 roku.
Po odrodzeniu Polski działała tu parafia wojskowa Świętego Krzyża, w klasztorze mieściła się żeńska gimnazjum, później liceum. W 1940 roku Niemcy urządzili w kościele skład amunicji, w 1944 roku budynek został uszkodzony. W latach 50. postawiono nową ambonę, organy firmy Friedricha Schwarza z Kartuz i odtworzono sygnaturkę. W 1965 roku kościół przejęli kapucyni, a w 1993 roku zwrócono im także klasztor.
Co zobaczyć
Fasada zwrócona jest na północ, przed nią znajduje się dziedziniec z murem. W niszach muru z pierwszej połowy XVIII wieku kiedyś były stacje Drogi Krzyżowej, a w latach 1989–1990 umieszczono tutaj tablice pamiątkowe, tzw. Podlaską epitafię żołnierską. Pośrodku dziedzińca od 2000 roku stoi pomnik Jana Pawła II. W kaplicy w 2005 roku ustawiono neobarokowy ołtarz z witrażem błogosławionego Honorata Koźmińskiego — kapucyna, który urodził się w Białej Podlaskiej.
Jak dojechać
Kościół stoi przy ulicy Narutowicza 37, niedaleko centrum. Do Białej Podlaskiej można wygodnie dojechać pociągiem z Warszawy (linia do Terespola) lub autobusem z Lublina; dla Ukraińców to Polska, potrzebny jest paszport. Świątynia jest otwarta podczas nabożeństw. Obok znajduje się kamienica „Pod Wieszczami” na tej samej ulicy, kościół św. Anny oraz świątynia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Więcej o regionie — w artykule Polskie Polesie.
