Wielkie Międzyrzecze – wieś w rejonie rówieńskim, niedalec Koreca, siedziba hromady Wielkie Międzyrzecze. Mieszka tu około dwóch tysięcy ludzi. Nazwa mówi sama za siebie: wieś leży „między rzekami”. Za czasów polskich nazywała się Międzyrzecz Korecki i była miasteczkiem z zamkiem, kolegium pijarów, gimnazjum Tadeusza Czackiego i jednym z pierwszych na Wołyniu ogrodów botanicznych. Dziś stoją tu opuszczony barokowy kościół i ruiny klasycystycznego pałacu.
Zamek Koreckich i pułk kozacki
Koło wsi znaleziono osadę z wczesnej epoki brązu i rzymskie monety z II wieku. Pod koniec XV i na początku XVI wieku książęta Koreccy zbudowali tu warowny zamek, który się nie zachował. Pierwsza wzmianka o Międzyrzeczu pochodzi z 1544 roku. W 1596 roku miasteczko ucierpiało z ręki oddziału kozackiego popierającego Naliwajkę, a w 1648 roku przyszły tu oddziały Maksyma Krzywonosa. W latach 1648–1649 Międzyrzecz był miasteczkiem sotniowym pułku wołyńskiego, a w 1657 roku miastem pułkowym odtworzonego pułku. W 1658 roku zaczęły się tu ukraińsko-polskie rokowania o przerwaniu wojny.
Kolegium pijarów i kościół świętego Antoniego
W 1651 roku miasteczko przeszło w ręce Lubomirskich. Za czasów Jerzego Dominika Lubomirskiego powstało tu kolegium zakonu pijarów, a w latach 1702–1725 wzniesiono murowany kościół świętego Antoniego. Architekt Wojciech Lenartowicz nadał mu indywidualny wygląd: gra różnej wielkości brył, każda z własnym barokowym przyczółkiem, oraz fasada zachodnia z dwiema wieżami, w niszach których kiedyś stały rzeźby.
W kolegium uczyło się początkowo 18 uczniów, a w 1784 roku już 250. Jeden z rektorów, Dominik Szybiński, wydał podręcznik kaligrafii, który uporządkował polską pisownię. Na początku XIX wieku Tadeusz Czacki przekształcił kolegium w gimnazjum, które zamknięto w 1832 roku. Kościół stoi dziś pusty i wymaga renowacji, ale nawet w takim stanie zachwyca.
Pałac Steckich
W 1773 roku miasteczko przypadło staroście owruckiemu Janu Kazimierzowi Steckiemu – według podania wygrał je w karty. W latach 1789–1793 według projektu architekta Domenico Merliniego Stecicy zbudowali pałac w stylu późnego klasycyzmu: dwukondygnacyjny korpus główny, zaokrąglone galerie i pawilony wokół dziedzińca paradnego, czterokolumnowy portyk z przyczółkiem. Za pałacem znajdował się pierwszy na Wołyniu ogród botaniczny. Po powstaniu listopadzie w latach 1830–1831, w którym brali udział Stecicy, ich majątki skonfiskowano.
Międzyrzecz chasydzki
Żydzi żyli w miasteczku od samego założenia. Od 1760 roku przez dwanaście lat Międzyrzec był centrum ruchu chasydzkiego: tutaj żył jego drugi lider Dow Ber, którego nazywano Magidem z Międzyrzeca. Przed drugą wojną światową w miasteczku mieszkało około trzech tysięcy Żydów. Prawie wszystkich ich zniszczyli nacjonaliści w latach 1941–1942. Znak pamiątkowy stoi na miejscu rozstrzelania w uroczysku Cegielnia.
Jarmarki i młyn
W XIX wieku Międzyrzec Wielki słynął z dużego jarmarku, który zbierał się dwadzieścia razy w roku. Działały fabryka sukna, browar i potężny młyn wodny. W przeddzień pierwszej wojny światowej żyło tu ponad 3500 ludzi. W latach 1940–1959 Międzyrzec Wielki był centrum rejonowym.
Międzyrzec Wielki na wideo
Obok
Korecz — 15 minut drogi. Więcej — w artykule Rejon rówieński.
Jak dojechać
Międzyrzec Wielki leży niedaleko trasy Kijów — Czop między Korcem a Równem. Z Korca i Równego chodzą autobusy.
