Na Cmentarzu Dubieńskim w Równym zachowało się prawie dwieście białych krzyży — pochówki polskich wojskowych, którzy zginęli podczas walk z wojskami bolszewickimi w latach 1919–1920. Przez długi czas większość mogił pozostawała bezimienna. 6 maja 2026 roku odsłonięto tu memoriał z wyrytymi nazwiskami 327 poległych.

Pochówki znajdują się na starej kwaterze wojskowej Cmentarza Dubieńskiego. W lokalnych materiałach historycznych żołnierzy tych często nazywa się polskimi legionistami. Walczyli oni przeciwko wojskom bolszewickim, w tym wspólnie z oddziałami Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej Symona Petlury.

Walki o Równe w 1920 roku

Jedną z najważniejszych kart w historii tych pochówków stały się walki o Równe latem 1920 roku podczas wojny polsko-bolszewickiej.

Od 2 do 9 lipca miasto wielokrotnie przechodziło z rąk do rąk. Wojska polskie stawiały opór oddziałom bolszewickim, w szczególności kawalerii Siemiona Budionnego. W walkach zginęły setki wojskowych.

Według badań historycznych na Cmentarzu Dubieńskim pochowano polskich żołnierzy, którzy zginęli podczas działań wojennych w Równym i w pobliżu miasta. Większość z nich poległa właśnie w lipcu 1920 roku.

Jednocześnie historycy nie dysponują pełnymi informacjami o tym, jak powstawały te pochówki. Prawdopodobnie zwożono tu poległych nie tylko z miasta, ale i z okolicznych miejscowości.

Prawie dwieście białych krzyży

Na kwaterze wojskowej cmentarza stoi prawie dwieście białych krzyży. Przez dziesięciolecia na większości z nich nie było napisów z nazwiskami i datami życia poległych.

Dokładna liczba osób w każdej mogile nie jest znana. Są pochówki z jednym krzyżem, a są z dwoma, trzema, a nawet czterema. Dlatego liczba krzyży nie odpowiada liczbie pochowanych.

Przez długi czas jednym z nielicznych znanych nazwisk był Alfred Kelle — polski wojskowy, który zmarł 4 lutego 1920 roku w wieku 23 lat. Na jego grobie znajduje się płyta nagrobna z imieniem, nazwiskiem i datami życia.

Groby polskich legionistów w Równym

Pomnik polskich legionistów, którzy walczyli przeciwko bolszewikom, odsłonięto na Cmentarzu Dubieńskim w Równym. Jarosław Kowalczuk

Jak ustalono nazwiska 327 poległych

Poszukiwaniem informacji o pochowanych zajmowali się rówieńscy krajoznawcy i przedstawiciele społeczności polskiej. Znaczącą pracę wykonał historyk, archiwista i krajoznawca Czesław Chitry. Zwracał się on do polskich instytucji państwowych i społecznych, opracowywał dokumenty archiwalne oraz szukał informacji o wojskowych, którzy zginęli na ziemi rówieńskiej.

W rezultacie udało się ustalić nazwiska 327 polskich żołnierzy pochowanych na Cmentarzu Dubieńskim. Wśród nich są przeważnie młodzi żołnierze, a także pułkownik i kobieta, która służyła jako pielęgniarka w szpitalu polowym.

6 maja 2026 roku na cmentarzu uroczyście odsłonięto memoriał z listą nazwisk poległych. Umieszczono na nim krzyż oraz tablice pamiątkowe z nazwiskami i imionami żołnierzy.

Groby polskich legionistów w Równym

Na Cmentarzu Dubieńskim odsłonięto pomnik polskich legionistów, którzy walczyli przeciwko bolszewikom. Jarosław Kowalczuk

Projekt zrealizowano przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Polski. W odsłonięciu wzięli udział przedstawiciele Konsulatu Generalnego RP w Łucku, władz lokalnych, duchowieństwa, organizacji polskich oraz społeczności lokalnej.

Teraz odwiedzający Cmentarz Dubieński mogą zobaczyć nie tylko rzędy starych białych krzyży, ale także nazwiska ludzi, którzy zginęli w czasie działań wojennych ponad sto lat temu.