Muzeum Przyrodnicze w Żytomierzu to część Żytomierskiego Obwodowego Muzeum Krajoznawczego z historią liczącą ponad półtora wieku. Samo muzeum założono w październiku 1865 roku przy bibliotece publicznej, a fundamentem jego zbioru przyrodniczego stała się kolekcja gubernatora wołyńskiego Michaiła Czertkowa – pierwsze 48 okazów minerałów i skał. Z czasem fundusz powiększał się dzięki naukowcom, w szczególności geologowi Gottfiedowi Ossowskiemu, i przekształcił się w poważny zbiór przyrodniczy.
Historia muzeum
W swojej historii muzeum wielokrotnie zmieniało lokalizację. Przez długi czas – od okresu radzieckiego – działało w budynku cerkwi Podwyższenia Krzyża Pańskiego. Po przekazaniu świątyni społeczności religijnej w 2011 roku muzeum faktycznie pozostało bez stałej siedziby.
W 2012 roku na Górze Zamkowej rozpoczęto budowę nowego gmachu specjalnie dla muzeum przyrody, ale już w 2013 roku prace wstrzymano, a projekt na długo «zamrożono». Budowę wznowiono w 2018 roku, jednak nie została ona w pełni ukończona.
Równolegle w latach 2019–2021 zrekonstruowano sąsiedni budynek magistratu: na jego parterze planowano salę przyrodniczą z kolekcją mineralogiczną, ornitologiczną oraz kolekcją ssaków, a osobno – salę paleontologiczną z mamutem.
Z tego powodu muzeum funkcjonuje w trudnym formacie: część kolekcji jest eksponowana, a znaczna część zasobów jest przechowywana w magazynach i niedostępna dla odwiedzających.
Gdzie jest muzeum teraz
Ekspozycja muzeum przyrody znajduje się w budynku Żytomierskiego Obwodowego Muzeum Krajoznawczego przy placu Zamkowym 1. Osobnego, pełnoprawnego gmachu obecnie brak.
Co można zobaczyć
Nawet w ograniczonym formacie muzeum zachowuje mocną ekspozycję:
- duża kolekcja minerałów i kamieni szlachetnych;
- jedna z największych na Ukrainie kolekcji wypchanych ptaków;
- wypchane zwierzęta Polesia – zając, sarna, żubr.
W zbiorach, ale nie zawsze w otwartym dostępie:
- szkielet mamuta, który wymaga renowacji;
- kości nosorożca włochatego;
- szkielet niedźwiedzia jaskiniowego;
- rogi jelenia olbrzymiego.
Godziny otwarcia
Ponieważ ekspozycja funkcjonuje w ramach muzeum krajoznawczego, godziny otwarcia odpowiadają jego harmonogramowi: zazwyczaj od wtorku do niedzieli w ciągu dnia, poniedziałek – dzień wolny, ostatni czwartek miesiąca – dzień sanitarny. Przed wizytą harmonogram lepiej sprawdzić na stronach muzeum – możliwe są zmiany z powodu wydarzeń lub alarmów przeciwlotniczych.
Jak dojechać
Z dworca kolejowego – trolejbusem nr 3 lub marszrutką nr 58 do placu Zwycięstwa. Dalej – kilka minut pieszo na plac Zamkowy.
Co w pobliżu
Muzeum stoi na Górze Zamkowej – w historycznym sercu Żytomierza, obok katedry, magistratu i tarasu widokowego nad Kamianką.
Co warto wiedzieć
- muzeum nie działa w pełnym formacie;
- część eksponatów jest niedostępna;
- osobny budynek nadal nie został ukończony.
Muzeum Przyrodnicze w Żytomierzu to przykład silnego zasobu naukowego, który na razie nie ma idealnych warunków do pełnej ekspozycji. Ale nawet w takiej formie daje pojęcie o bogactwie przyrodniczym regionu i pozostaje ważną częścią życia kulturalnego miasta.
