Na północnych peryferiach Biłogorodki w rejonie buczańskim, na stromym zboczu nad rozlewiskiem Irpienia, schowała się jedna z najciekawszych budowli Kijowskiego Rejonu Umocnionego — tak zwana „grupa minowa” schronów bojowych nr 401 i nr 402. To nie pojedynczy schron, lecz cała podziemna twierdza: kazamaty karabinów maszynowych połączone podziemnymi galeriami-poternami o długości około 485 metrów. Zabytek historii, nauki i techniki o znaczeniu lokalnym.
Twierdza pod ziemią
Budowlę wznoszono według indywidualnego projektu. Górną część z dwiema strzelnicami zbudowano w 1929 roku — kontrolowała ona ogniem kierunek na południe. Rok później, wraz z podziemnym kompleksem, w strome zbocze wcięto dwie oddzielne kazamaty z jedną strzelnicą każda; miały one pokrywać ogniem rozlewisko Irpienia. Uzbrojenie składało się wyłącznie z karabinów maszynowych.
W poternach znajdowały się pomieszczenia schronowe dla strzelców, magazyn, pomieszczenia techniczne dla sprzętu filtrowentylacyjnego i generatora. Od tyłu były dwa wyjścia — główne, osłonięte strzelnicą, oraz zapasowe. Górny element miał zapasowy właz, wyjście dla obserwatora oraz pomieszczenie przeciwchemiczne, dzięki czemu mógł wytrzymać trafienie haubicy kal. 203 mm; boczne kazamaty obliczono na jeden pocisk haubicy kal. 122 mm. Stały garnizon liczył 60 osób, a kolejnych 50 piechurów miało kontratakować wroga na powierzchni w pobliżu budowli. Ostatecznie jednak twierdzy nigdy w pełni nie doposażono.
Rok 1941
Schron wchodził w skład 3. batalionowego rejonu obrony Kijowskiego Rejonu Umocnionego, który osłaniał szosę brzeską, czyli żytomierską. Garnizon składał się z żołnierzy 193. samodzielnego batalionu karabinów maszynowych. Latem 1941 roku w pobliżu schronu wykopano okopy, wzniesiono dwa schrony drewniano-ziemne i przygotowano stanowiska dla działo-armat, jednak na tym odcinku niemcy nie prowadzili aktywnych natarć. 18 września wojska 37. armii zgodnie z rozkazem zaczęły wycofywać się z Kijowskiego Rejonu Umocnionego i Kijowa, a garnizon wycofał się jako jeden z ostatnich, nie wysadzając budowli w powietrze. 19 września niemiecka 71. dywizja piechoty zajęła ten odcinek bez walki.
Co jest na miejscu dzisiaj
Kazamaty i część potern zachowały się, choć wyposażenia dawno już nie ma. W 2006 roku w podziemnych galeriach kręcono film grozy „Sztolnia”. W pobliżu schronu nr 402 znajduje się jezioro, od strony którego dobrze widać betonową kazamatę w zboczu.
Jak dojechać
Biłogorodka leży tuż za zachodnią granicą Kijowa, w kierunku Żytomierza; z kijowskich stacji metra na zachodzie miasta kursują tu marszrutki. Schrony znajdują się na północnych peryferiach wsi, na zboczu nad Irpieniem, bliżej wsi Szewczenkowe.
Wskazówka
Nie schodźcie do potern samodzielnie: jest tam ciemno, ślisko, mogą występować zapadliska i zwały gruzu, a łączność komórkowa pod ziemią nie działa. Oglądajcie kazamaty z zewnątrz. Obok znajduje się grodzisko starożytnego Białogrodu, na którego wałach również stoją schrony bojowe Kijowskiego Rejonu Umocnionego. Więcej o regionie — w artykule o Kijowskim Polesiu.
