Liznykiński kamieniołom, położony koło wsi Liznyk i osiedla Czerwonołhramitne w obwodzie żytomierskim (hromada Horoszów), to jedno z największych i najbardziej znanych złóż granitu w Ukrainie.
Jego rozmiary robią wrażenie: długość kamieniołomu wynosi około 730 metrów, szerokość — 600 metrów, a głębokość przekracza 60 metrów. To prawdziwy kanion w czerwonym granicie. Kamień stąd wykorzystywano nie tylko w Ukrainie, ale także daleko poza jej granicami.
Historia i rozwój
Eksploatacja złoża Liznykińskiego rozpoczęła się jeszcze w 1898 roku. Współczesna nazwa wsi to Liznyk, wcześniej nazywała się Leznyky, dlatego kamieniołom często nazywa się leznykińskim. Obok niego wyrósło osiedle Czerwonołhramitne — utworzono je na bazie osady Zarządu Kamieniołomu w Leznykach, która powstała w 1946 roku. W czasach radzieckich wydobycie granitu rozwijało się aktywnie, a czerwony kamień z Liznyka zyskał dużą popularność.
Według powszechnej wersji to właśnie granit liznykiński wybrał architekt Aleksiej Szczusiew do wykończenia mauzoleum Lenina w Moskwie. Choć samo mauzoleum pozostaje kontrowersyjnym dziedzictwem, granit stąd słynie jako materiał wysokiej jakości, wytrzymujący stulecia.
Dane techniczne
- Długość kamieniołomu: 730 m
- Szerokość: 600 m
- Głębokość: ponad 60 m
- Typ granitu: czerwony, dekoracyjny i budowlany
- Produkcja: bloki, płytki, tłuczeń i kamień łamany
Kamieniołom jest czynnym przedsiębiorstwem i obiektem zamkniętym: na teren można dostać się wyłącznie za zgodą kierownictwa i w czasie, gdy nie są prowadzone prace strzałowe. Dla gości przygotowano taras widokowy koło biura zarządu, z którego roztacza się rozległa panorama wyrobiska.
Wykorzystanie granitu
Przez cały XX wiek z Liznykińskiego kamieniołomu wydobywano duże bloki granitowe, które dostarczano do całego Związku Radzieckiego. Po latach 90. wydobycie bloków stało się mniej opłacalne i część kamienia przeznaczano na tłuczeń oraz kamień łamany. W XXI wieku przedsiębiorstwo wznowiło pełne wydobycie: bloki i płytki trafiają do budowy dróg, kolei, obiektów prywatnych i komercyjnych.
Dzisiaj teren kamieniołomu jest wypełniony różnorodnymi materiałami: hałdami przesiewu, stosami kamienia łamanego, paletami kostki brukowej i metalowymi gabionami. Produkuje się tu także polerowane płytki wysokiej jakości, które cieszą się dużym popytem wśród budowlańców i projektantów.
Wartość architektoniczna i kulturowa
Czerwony granit z kamieniołomu w Liznikach często nazywano „leninowskim”, a jego zastosowanie w znanych budowlach uczyniło ze złóż symbol niezawodności i trwałości materiału. Przedsiębiorstwo z ponad stuletnią historią nadal pozostaje jednym z kluczowych dostawców granitu w Ukrainie.
Kamieniołom w Liznikach to nie tylko obiekt przemysłowy, lecz także zabytek historii ukraińskiej geologii i budownictwa, miejsce, które warto zobaczyć choćby po to, aby ocenić skalę jednego z największych złóż granitu w kraju.
Zdjęcia Romana Malenkowa
