Lubecz to osiedle na wysokim lewym brzegu Dniepru w rejonie czernihowskim, a kiedyś jedno z najstarszych i najważniejszych miast Rusi. Nazywano je „północną bramą” Rusi: zatrzymywały się tu łodzie na szlaku „od wareskiego do greckiego” przed drogą do Kijowa i dalej do Bizancjum. Dziś Lubecz przyciąga Górą Zamkową z pomnikiem słynnego zjazdu książąt, kompleksiem muzealnym „Stary Lubecz” i kamienicą Połubotka.
Miasto starsze od państwa kijowskiego
Osady słowiańskie istniały tu już w pierwszych wiekach naszej ery. Latopis po raz pierwszy wspomina Lubecz pod 882 rokiem: książę Oleg zdobył miasto i osadził tu swojego namiestnika. W 907 roku Lubecz wymieniono w układzie Olega z Grekami, a około 949 roku cesarz bizantyjski Konstantyn Porphyrogenitus pisał o nim jako o wielkim mieście handlowym. Grecy, jak mówią, nazywali go Amadoką — miejscem, w którym robi się dłubanki.
Lubecz stał na skraju wysokiego płaskowyżu nad Dnieprem i zamykał drogę do Kijowa z górnego Dniepru, Sożu i Berezyny. Toteż nie raz rozstrzygały się tu losy kijowskiego tronu: w grudniu 1016 roku pod Lubeczem Jarosław Mądry pokonał brata Światopełka i w następnym roku opanował Kijów.
Zjazd w Lubeczu
W 1097 roku w Lubeczu zebrali się książęta Rusi i przyjęli zasadę „niech każdy trzyma ojcowiznę swoją” — utrwaliła ona podział państwa na księstwa. W 1180 roku odbył się tu drugi zjazd. Później miasto niszczyli a to książęta, a to Połowcy, a w 1239 roku — Mongołowie. Następnie Lubecz należał do Litwy, przechodził do Moskwy i z powrotem, a od 1648 roku stał się miasteczkiem sotennym Hetmanatu.
Ojczyzna Antoniego Pieczerskiego
W Lubeczu urodził się Antoni Pieczerski — założyciel Ławry Kijowsko-Pieczerskiej i protoplasta zorganizowanego życia monastycznego na Rusi. W 1693 roku za zgodą arcybiskupa Łazarza Baranowicza reaktywowano tu monaster św. Antoniego w Lubeczu.
Co zobaczyć
Góra Zamkowa — miejsce dawnego zamku w Lubeczu nad Dnieprem, gdzie stoi pomnik ku czci 900-lecia zjazdu książąt w Lubeczu oraz znak pamiątkowy z okazji 1100-lecia Lubecza. Rozciąga się stąd rozległy widok na Dniepr. Historyczno-Archeologiczny Kompleks Muzealny „Stary Lubecz” opowiada o wykopaliskach w mieście. Kamienica Połubotka — przykład murowanej architektury cywilnej z początku XVIII wieku, związany z rodziną hetmana nakazowego Pawła Połubotka.
Wskazówka
Lubecz leży niedaleko granicy z Białorusią. W czasie stanu wojennego mogą tu obowiązywać ograniczenia w wjeździe i poruszaniu się, więc przed podróżą warto wyjaśnić sytuację w hromadzie i mieć przy sobie dokumenty.
Herb i flaga
Tarcza herbu Lubecza jest podzielona na błękitną i zieloną część za pomocą srebrnej falistej belki — Dniepru. U góry znajduje się złoty drewniany mur twierdzy z trzema wieżami, u dołu — dwa skrzyżowane złote buławy pierzaste oraz data „882”, czyli rok pierwszej wzmianki w kronice. Flaga powtarza te symbole na trzech pasach.
Jak dojechać
Z Czernihowa do Lubecza jest około 70 km, kursują autobusy. Gotowa trasa po mieście to „Spacer po Lubeczu: od muzeum do Góry Zamkowej nad Dnieprem”.
