Miropol — osiedle na zachodzie rejonu żytomierskiego, centrum wspólnoty miropolskiej. Leży nad Słuczą, tam, gdzie do niej uchodzą rzeki Ruda i Krykuha. Przez Miropol przebiega linia kolejowa Koziatyn — Berdyczów — Szepetówka, a na północ od osiedla, na prawym brzegu Słuczy, znajduje się rezerwat leśny Miropolski.
Obecnie to spokojne osiedle z kamieniołomem granitu i niewielką elektrownią wodną, ale jego historia sięga czasów Rusi Kijowskiej, a w XIX wieku była tu wspaniała rezydencja hrabiów Gutten-Czapskich.
Kronikarski Kamieniec
W 1896 roku archeolog Sergiusz Hamczenko zbadał w okolicach Miropola grodzisko i 32 kurhany. Znaleziska z V–VIII wieku dały nazwę całej kulturze archeologicznej, zwanej korczacką lub żytomierską.
W XII–XIII wieku na miejscu dawnej wsi Kamjanka, która obecnie znajduje się w granicach Miropola, stało pograniczne miasto Kamieniec — na granicy księstwa wołyńskiego i ziemi kijowskiej. Kijowska kronika wspomina o nim po raz pierwszy w 1196 roku. W 1228 roku Kamieniec oblegali książę kijowski Włodzimierz i chana koczowniczy Kotian, w 1239 roku zdobył go szturmem książę Jarosław Wsiewołodowicz, a w 1240 roku miasto spaliły wojska Batu-chana. Po tym nie odrodziło się już.
Od Sapohowa do Miropola
Samo osiedle po raz pierwszy wzmiankowane jest w metryce litewskiej około 1497 roku jako wieś Sapohów: „A kъ gorodu k Czudnowu pierwsze wieś Sapohów”. Nazwa pochodziła od rzeki Sapohiwki, obecnie Czobotówki. Od 1585 roku miasteczko należało do książąt Ostrogskich, a w 1622 roku liczyło już 520 gospodarstw. W czasach powstania Chmielnickiego Miropol był punktem granicznym pułku białocerkiewskiego.
Na początku XVIII wieku, po „zgonie” ludności z prawobrzeża, miasteczko opustoszało: w 1714 roku żołnierze pisali, że „w nim teraz nie ma nawet żywego psa”. Potem osiedliło się tu wielu Żydów, a właściciele zmieniali się jeden po drugim: Lubomirscy, Mjonczyńscy, Didiuszyccy, Rostworowscy. W 1778 roku Miropol otrzymał królewski przywilej na targi w każdy piątek i 12 jarmarków w roku.
Pałac Gutten-Czapskich
W 1820 roku ze środków Rostworowskich w Miropolu wzniesiono murowany kościół św. Antoniego Padewskiego — pierwszą świątynię na tym miejscu założono już w 1600 roku. W latach 40. XIX wieku zaczęła działać tu fabryka papieru. Później miasteczko jako posag żony otrzymał hrabia Marian Gutten-Czapski, znany uczony-agrarysta i autor „Ogólnej historii konia”.
Za Czapskich Miropol rozkwitł jako szlachecka rezydencja. Hrabia zbudował pałac w stylu włoskim z czworoboczną wieżą i blankami, założył park i wzorcową pasiekę na ponad 2 tysiące uli, hodował stajnie czystej krwi koni angielskich, arabskich i anglo-arabskich.
16–17 maja 1863 roku, podczas powstania styczniowego, pod Miropolem walczył oddział Edmunda Różyckiego z wojskami rosyjskimi. Za wsparcie powstańców Gutten-Czapskiego zesłano na trzy lata na Syberię, ale majątek pozostał w rodzinie aż do 1918 roku.
W 1872 roku przez Myropil przebiegła linia kolejowa Berdyczów — Szeptywka. W 1897 roku w miasteczku mieszkało 4914 osób, prawie 2 tysiące z nich stanowiła ludność żydowska, a w latach 1910. Myropil stał się dużym rynkiem zbożowym Wołynia z targami odbywającymi się co miesiąc. Podczas niemieckiej okupacji istniało tu getto: w lutym 1942 roku naziści rozstrzelali około tysiąca jego więźniów niedaleko pałacu.
Co zobaczyć
Główną atrakcją Myropila jest rzeka Słucz, która przepływa przez osadę. W 1957 roku wybudowano na niej Elektrownię Wodną Myropil. Brzegi Słuczy powyżej i poniżej elektrowni doskonale nadają się na spacery i zdjęcia, a na północy zaczynają się lasy i bagna rezerwatu Myropilski.
Na rogu ulic w centrum zachował się kamienny krzyż z 1857 roku — zabytek dziedzictwa kulturowego. W pobliżu osady znajduje się kamieniołom granitu. Myropil to ojczyzna Feliksa Przesmyckiego, bakteriologa i założyciela Państwowego Instytutu Higieny w Warszawie.
Jak dojechać
W Myropilu znajduje się stacja kolejowa na linii Koziatyn — Berdyczów — Szeptywka oraz dworzec autobusowy, przez osadę przebiega droga wojewódzka T 2309. W pobliżu warto odwiedzić Romanów z historią rodziny Ilińskich oraz dawne Chudnów nad rzeką Teterew. Więcej o okolicy w artykule o rejonie żytomierskim.
