Muzeum tkactwa krolewieckiego działa od 2011 roku w posiadłości Ogijewskich w Krolewcu. W jego zbiorach znajduje się ponad trzy tysiące przedmiotów, z których większość to wyroby w technice krolewieckiego tkania przeplatankowego. Najstarszy ręcznik pochodzi z 1839 roku.

W tym domu 25–26 sierpnia 1859 roku gościł Taras Szewczenko podczas swojej ostatniej podróży po Ukrainie. W maju 1861 roku, gdy ciało poety przewożono do Kaniewa, trumna na noc została zatrzymana w posiadłości. Według miejscowej legendy, krolewiecki tkacz Koszuk, u którego Szewczenko zamówił ręczniki ślubne, przyniósł je i położył na trumnie. Od 1964 roku na budynku wisi żeliwna tablica pamiątkowa.

Muzeum tkactwa krolewieckiego w Krolewcu

Zdjęcie: Wiktoria Hładczenko, Suspilne Sumi

Ręczniki na salach

Podstawę kolekcji stanowią rzeczy z muzeum Krolewieckiej Fabryki Tkactwa Artystycznego, która działała w mieście od 1922 roku. Po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny muzeum poprosiło mieszkańców Krolewca o przynoszenie babcinych rzeczy, a zbiory od tego czasu tylko rosną.

Ręcznik z 1839 roku utkany został przez nieznaną tkaczkę z cienkiego lnu. Podarowała go dwóm synom, a synowe przecięły ręcznik na pół. Jedna połowa jest przechowywana w muzeum, gdzie jest druga — nie wiadomo. Wśród innych eksponatów znajduje się kolorowy ręcznik z początku XX wieku, utkany z resztek nici, ręcznik tkany od lewej do prawej oraz ręcznik z radziecką techniką rolniczą. Jest też ręcznik z napisem do góry nogami: tkaczka wykonała go tak, aby nazwę „Krołowiec” i nazwisko zamawiającego było widać, gdy ręcznik wiesza się pionowo na wystawie.

Osobna sala poświęcona jest Szewczence. Na salach stoją też krosna tkackie i przędzarki, wiszą ludowe koszule.

Muzeum tkactwa krolewieckiego w Krolewcu

Zdjęcie: Wiktoria Hładczenko, Suspilne Sumi

Skąd wziął się ręcznik krolewiecki

Pierwszą krolewiecką tkaczką znaną z dokumentów była Andrijcha Obolońska, która tkała razem z czterema synami. Według opisu Rumiańcewa z lat 1765–1769 w mieście było już 34 warsztaty tkackie, prawie sto osób. W 1891 roku w Krolewcu liczyło się około 1200 tkaczy-rzemieślników, a wraz z okolicznymi folwarkami — półtora tysiąca.

W XIX wieku rzemiosło przejęła rodzina Ryndinów. Rozdawali oni tkaczkom pracującym w domach materiały, skupowali gotowe ręczniki i przewozili je na sprzedaż, między innymi za granicę. To właśnie Ryndinowie sprowadzili do Krolewca bawełnianą i kolorową nić. Jeden z ręczników Ryndinów zdobył srebrny medal na wystawie w Paryżu.

Ręcznik krolewiecki rozpoznaje się po połączeniu białego i intensywnie czerwonego koloru oraz geometrycznym ornamentem: drzewo życia, Berehynia, romby, kwiaty, ptaki. Czerwoną farbę dawniej robiono z owada czerwcowego, którego zbierano na liściach dębu.

Gdzie dziś tka się ręczniki

Po zamknięciu fabryki w mieście powstało przedsiębiorstwo komunalne „Ręczniki Krolewieckie”. Tam cztery tkaczki pracują na krosnach mających ponad sto lat. Ręcznik ślubny tka się przez pięć dni roboczych, miesięcznie przedsiębiorstwo wykonuje do 30 ręczników. „Ręcznik krolewiecki” jest zarejestrowany jako oznaczenie geograficzne: utkany w innym mieście nie jest uważany za taki sam. Tkaczy ręcznego tkactwa artystycznego kształci Krolewieckie Wyższe Zawodowe Technikum.

Od listopada 1995 roku w mieście odbywa się festiwal „Krolewieckie ręczniki”. Podczas festiwalu w muzeum otwierane są wystawy starych i nowych ręczników.

Adres i godziny otwarcia

Muzeum znajduje się pod adresem: bulwar Tarasa Szewczenki 33, miasto Krolewiec, rejon konotopski, obwód sumski.

Z danych przewodnika turystycznego wynika, że muzeum jest czynne w dni powszednie od 08:00 do 18:00 (zimą do 16:00), w sobotę od 09:00 do 16:00, w niedzielę – po wcześniejszym uzgodnieniu.