Kostel Matki Bożej Częstochowskiej w Siedliszczu — parafialny kościół niewielkiego miasteczka w powiecie chełmskim, około 25 km na północny zachód od Chełma. Został wzniesiony w 1904 roku jako cerkiew prawosławna na miejscu starej unickiej, a od 1919 roku jest to kościół katolicki. Po kilku przebudowach świątynia niewiele przypomina pierwotną cerkiew, ale jej historia dobrze pokazuje, jak zmieniała się Chełmszczyzna w XX wieku.

Miasteczko Wenglińskiego

Siedliszcze po raz pierwszy wzmiankowane jest w 1396 roku. W XV wieku należało do Koributów, w 1548 roku otrzymało prawo magdeburskie, a w 1760 roku podstoli chełmski Wojciech Wengliński wywalczył u króla Augusta III nowy przywilej na miasto z czterema jarmarkami rocznie. W 1764 roku ten sam Wengliński założył tutaj parafię unicką z cerkwią Wniebowzięcia Matki Bożej i św. Onufrego. W latach 80. XIX wieku w miasteczku mieszkało 899 osób, z czego 650 Żydów; miejscowi rzemieślnicy wyrabiali bryczki i sanie. Prawa miejskie Siedliszcze utraciło w 1821 roku i odzyskało je dopiero 1 stycznia 2016 roku.

Od cerkwi do kościoła

W 1875 roku, po likwidacji unii, parafia stała się prawosławna, a w 1904 roku w miejscu cerkwi unickiej wzniesiono nową, murowaną świątynię. Katolicy w tym czasie modlili się w tymczasowej drewnianej kaplicy; w 1907 roku biskup Franciszek Jaczewski utworzył tu parafię rzymskokatolicką. W 1919 roku chełmski zarząd ziemski przekazał jej dawną cerkiew wraz z plebanią i świątynię przystosowano do obrządku katolickiego.

Stara kamienna płyta przy kościele w Siedliszczu
Stara kamienna płyta przy kościele w Siedliszczu. Zdjęcie: Roch Mściwój, CC BY-SA 4.0

W 1958 roku według projektu lubelskiego inżyniera Czesława Hawdzika dobudowano nawę i kościół powiększył się dwukrotnie. W 1974 roku świątynię poświęcił biskup Edmund Ilcewicz, a w latach 1988–1999 zyskała obecny wygląd: nowa wieża na fasadzie, miedziany dach i dwa boczne wejścia. W głównym ołtarzu znajduje się tryptyk z wizerunkami Matki Bożej Częstochowskiej, św. Maksymiliana Kolbego i św. brata Alberta, okna wypełnione są witrażami. Obok stoi dzwonnica w tym samym stylu z trzema dzwonami — „Stefan”, „Jan” i „Wacław”, największy waży 523 kg.

Co jeszcze jest w Siedliszczu

Na ulicy Szpitalnej od 2003 roku działa niewielki skansen: drewniana plebania z XIX wieku, stodoła pod strzechą z lat 20. XX wieku, studnia z żurawiem i napęd konny dla maszyn wiejskich. W Siedliszczu-Kolonii zachowała się XVIII-wieczna posiadłość z parkiem, w mieście jest także cmentarz żydowski.

Posiadłość z XVIII wieku w Siedliszczu-Kolonii
Posiadłość z XVIII wieku w Siedliszczu-Kolonii. Zdjęcie: Fotonews, CC BY-SA 3.0 pl

Jak dojechać

Siedliszcze leży między Lublinem a Chełmem: około 50 km od Lublina i 25 km od Chełma, autobusy kursują z obu miast. Kościół stoi w centrum, przy ulicy Kościelnej. Kilka kilometrów na południe znajduje się kościół w Pawłowie, do parafii którego Siedliszcze należało do 1907 roku, oraz grodzisko w Kanie. Więcej o regionie — w artykule „Polskie Polesie: co zobaczyć za Bugiem”. To Polska: obywatelom Ukrainy potrzebny jest paszport zagraniczny.