Kościół Przemienienia Pańskiego w Sawinie (Sawin) — murowana świątynia późnobarokowa z lat 1730. we wsi położonej 15 km na północ od Chełma, przy drodze nr 812 do Włodawy. Razem z dzwonnicą-bramą i domem dla ubogich tworzy zespół kościelny XVIII wieku. Sawin był niegdyś miastem biskupów chełmskich, a kościół to główne, co pozostało z tamtych czasów.
Miasto biskupów
Osada istniała już w połowie XIV wieku. W 1456 roku król Kazimierz Jagiellończyk nadał Sawinowi prawa miejskie i przekazał go wraz z okolicznymi majątkami biskupom rzymskokatolickim chełmskim; w 1506 roku biskup Mikołaj Kościelecki odnowił lokację na prawie magdeburskim. Parafię założono tu w 1531 roku. Praw miejskich Sawin utracił w 1870 roku, a w 1915 roku został spalony przez wojska wycofujące się.
Sawin był także żydowskim miasteczkiem: w 1921 roku Żydzi stanowili prawie połowę mieszkańców. W 1940 roku Niemcy urządzili tu obóz pracy przymusowej, a w czerwcu 1942 roku wszystkich Żydów z Sawina wywieziono do obozu śmierci Sobibór. Po gminie pozostał cmentarz z XVIII wieku.
Świątynia Dłuszewskich
Obecny kościół wzniesiono w latach 1731–1740 ze środków Barbary z Podowskich Dłuszewskiej, żony kasztelana chełmskiego, oraz jej syna Stanisława. Na początku lat 1750. konsekrował go biskup chełmski Józef Eustachy Szembeck. Budynek jednonawowy, na planie zbliżonym do prostokąta, boczne ściany podpierają masywne ukośne przypory, do fasady dobudowano niski przedsionek, a dwuspadowy dach wieńczy sygnaturka z smukłą barokową kopułką.
Wnętrze zdobione jest w stylu późnobarokowym i rokoko: ołtarze, ambona, chrzcielnica, organy, rzeźba Chrystusa, anioły i obrazy. Z tego samego okresu co kościół jest dzwonnica-brama w ogrodzeniu, a w 1757 roku obok wzniesiono dom dla starych i ubogich, tzw. szpital. Takie przytułki przy parafiach były powszechne w Rzeczypospolitej.
Jak dojechać
Sawin leży przy drodze nr 812 Chełm — Włodawa: od Chełma około 15 km, od Włodawy około 40 km. Kościół stoi przy ulicy Kościelnej. W drodze z Chełma warto zatrzymać się przy kościele w Chulczycach, a dalej na północ, koło Włodawy, zaczynają się jeziora i lasy opisane w artykułach o Poleskim Parku Narodowym i Szlaku siedmiu włodawskich jezior. Więcej o regionie w artykule „Polskie Polesie: co zobaczyć za Bugiem”. Kościół jest parafialny, więc najpewniej wejść do środka przed nabożeństwem. To Polska: obywatelom Ukrainy potrzebny jest paszport zagraniczny.
