Bazylika św. Jana Chrzciciela — główny kościół Parczewa, powiatowego miasteczka na północ od Lenczyńsko-Włodawskiego Pojezierza. Dwie smukłe wieże neogotyckiego kościoła, zbudowanego na początku XX wieku, widać z daleka z równiny parczewskiej. To sanktuarium Matki Bożej Królowej Rodzin z koronowanym starym wizerunkiem, mała bazylika i siedziba kolegiackiej kapituły, a obok stoi drewniana dzwonnica, starsza od samego kościoła o ponad dwieście lat.
Miasto sejmów
Parczew otrzymał prawa miejskie w 1401 roku od Władysława Jagiełły. Na zjeździe grodelskim w 1413 roku wyznaczono go miejscem wspólnych sejmów polsko-litewskich, i do 1564 roku zjeżdżali się tu wszyscy królowie z dynastii Jagiellonów. To właśnie na sejmie parczewskim 7 sierpnia 1564 roku Zygmunt II August wraz z senatem przyjął od nuncjusza papieskiego postanowienia soboru trydenckiego. W XVI wieku w mieście były trzy kościoły, cerkiew i synagoga. Przed II wojną światową około połowy mieszkańców Parczewa stanowili Żydzi; w 1942 roku Niemcy wywieźli więźniów miejscowego getta do obozu śmierci w Treblince.
Neogotyk Wołodki
Obecny kościół zaprojektował architekt Władysław Wołodko, który pracował wówczas w ówczesnym powiecie bielskim i zbudował także kościoły w Łomazach i Sławatyczach. Budowano go od 1905–1906 do 1913–1914 roku, a poświęcono w 1915 lub 1919 roku — źródła różnią się co do daty. Cegłę, według badaczy regionalnych, dostarczała cegielnia Wincentego Grodzickiego z sąsiedniego Semenia. Ceglastoczerwony kościół z dwiema smukłymi wieżami widać ze wszystkich wjazdów do miasta.
Matka Boża z gruszką
Największa świętość bazyliki — wizerunek Matki Bożej o wymiarach 115 na 80 cm, zwykle datowany na XVI wiek i przypisywany nieznanemu mistrzowi szkoły flamandzkiej. Maria siedzi i podtrzymuje Dzieciątko; w lewej ręce Jezus trzyma bukiecik kwiatów, w prawej — owoc przypominający gruszkę, dlatego wizerunek nazywany jest „z gruszką”. 26 kwietnia 1989 roku Jan Paweł II nadał kościołowi tytuł małej bazyliki, 6 maja 2001 roku prymas Polski kardynał Józef Glemp ukoronował wizerunek, a od 2008 roku jest tu siedziba kolegiackiej kapituły parczewskiej.
Wśród skarbów parafii jest ornaty z XVI wieku z biblijnym motywem, który według przekazu wyszyła Elżbieta Habsburg, pierwsza żona Zygmunta Augusta, oraz klasycystyczna monstrancja z 1788 roku. Obok kościoła stoi drewniana dzwonnica konstrukcji szkieletowo-słupowej pod gontowym dachem; miejscowe źródła datują ją na 1675 rok, rejestr zabytków — na XVII–XVIII wiek. Obecnie mieści się tam kaplica do pożegnań zmarłych, a obok — drewniana plebania z lat 1918–1923.
Jak dojechać
Parczew leży około 60 km na północny wschód od Lublina; stamtąd kursują autobusy, a miasto ma stację kolejową na linii Lublin — Łuków. Bazylika znajduje się przy ulicy Kościelnej 77, w centrum miasta, i jest otwarta przed nabożeństwami. Z Parczewa wychodzą Leśny szlak do Białki oraz końcowy odcinek Szlaku Partyzanckiego od Uściługa do Parczewa, 6 km na południe znajduje się jezioro Obradowskie, a na zachodzie miasta — nowoczesny kościół Bożej Opatrzności. To Polska: obywatelom Ukrainy potrzebny jest paszport zagraniczny.
