Zimą Polesie staje się ciche i przejrzyste: w parkach liściastych odsłaniają się widoki, które latem ukrywa zieleń, granit nad rzekami pokrywa się szronem, a sosnowy bór pachnie żywicą nawet w mrozie. Na taki spacer nie trzeba jechać daleko — piękne miejsca są tuż w centrach wojewódzkich i w godzinę-dwie od nich.
Zebraliśmy trasy na 2–3 godziny: parki nad rzekami, skały, dendroparki i sosnowe lasy na Żytomierszczyźnie, Równenszczyźnie, Wołyniu, Kijowszczyźnie i Czernihowszczyźnie. Prawie wszystkie miejsca mają osobne strony w naszym przewodniku z historią i przyciskiem trasy.
Żytomierz: skały nad Teterowem
Najlepsza zimowa trasa Żytomierza zaczyna się w Parku Szoduarowskim przy Starym Bulwarze 34. Ten park o powierzchni ponad 30 hektarów na skalistym brzegu Teterowa na przełomie XIX wieku urządził mecenas Iwan de Szoduar; do 2024 roku nosił nazwę Parku Gagarina. Przez rzekę przerzucono wiszący most, który wisi ponad 30 metrów nad wodą — stamtąd widać zaśnieżone granitowe brzegi.
Dalej brzegiem można dojść do tamy Żytomierskiego zbiornika wodnego. Tama o długości około 100 metrów przelewa wodę po całym grzbiecie, więc przy wysokim stanie wody wygląda jak mały wodospad. Nad nią stoją skały „Cztery Bracia” i „Głowa Czackiego” — wychodnia granitu o wysokości około 30 metrów, przypominająca ludzki profil. To pomnik przyrody od 1967 roku. Na wszystko — park, most i skały — zaplanuj 2–3 godziny.
Jeśli masz samochód, warto wyjechać za miasto do granitowego kanionu na Teterowie i Denyszów ze skałami nad rzeką oraz ruinami pałacu Tereszczenków.
Korostyszów i Korosteń
Park rzeźb i skała Felińskiego
Park w Korostyszowie założono w pierwszej połowie XIX wieku za hrabiego Gustawa Olizara. Teraz nosi imię rzeźbiarza Witalija Rożyka: na 12,9 hektara tarasów nad Teterowem stoi ponad sto jego granitowych rzeźb. Park jest otwarty całą dobę, wstęp wolny. Naprzeciw, na prawym brzegu, znajduje się strome granitowe urwisko skały Felińskiego, a na rzece szumi kamienny próg.
Na obrzeżach miasta, wśród lasu iglastego, leży Kanion Korostyszowski — jezioro wśród granitowych skał. Latem ludzie się tu kąpią, a zimą zaśnieżone skały są szczególnie efektowne. Park i kanion można łatwo połączyć w pół dnia; szczegóły w artykule Korostyszów: co zobaczyć w jeden dzień.
Park Drzewlański
W Korosteniu Park Drewniański rozciąga się po obu stronach rzeki Uż na granitowych skałach, na miejscu dawnego Iskorostenia. Mosty łączą brzegi w jedną trasę na 1,5–2 godziny. Zimą granitowe płyty są śliskie, więc schodźcie do wody ostrożnie.
Równe
Tunel Miłości koło Klewania: kilka kilometrów zielonego korytarza nad torami kolejowymi, który „przystrzyga” manewrowy pociąg. Zimą łuk z gałęzi staje się biały od śniegu. Tor jest czynny, więc słysząc sygnał, odsuńcie się na pobocze.
Na drodze między Równem a Sarnami, w Klesowie, znajduje się Dendropark Klesowski. To 3 hektary figur wyciętych z żywych jałowców, tui, cisów i świerków. Rośliny są wiecznie zielone, więc park jest piękny także zimą; na zwiedzanie wystarczy około godziny. W samym Równem na spacer nadaje się park imienia Szewczenki — park-pomnik o znaczeniu narodowym, który powstał na miejscu majątku Lubomirskich.
Wołyń: Łuck i jeziora Szackie
W Łucku zimowy spacer wygodnie łączy stare miasto na wzgórzu w zakolu Styru oraz centralny park imienia Lesi Ukrainki nad rzeką. Od zamku Lubarta do parku jest kilka minut pieszo.
Dalej na północ — Szack i Świtaź pośród sosnowych lasów Szackiego Parku Narodowego. Zimą jeziora zamarzają, a okolica staje się prawie bezludna. Spacerujcie leśnymi ścieżkami i brzegiem, ale na lód nie wchodźcie bez sprawdzenia grubości pokrywy lodowej. Pamiętajcie, że to park narodowy: ogniska tylko w wyznaczonych miejscach, samochody nie podjeżdżają do wody.
Obwód kijowski: sosnowe bory
Najbliższe stolicy bory Polesia Kijowskiego znajdują się w rejonie Buczańskim. Rezerwat Worzelski — 85 hektarów sosnowych i dębowych lasów położonych między ulicami i sanatoriami Worzela. Obok jest „Żuków Chutor”: 622 hektary wysokiego lasu sosnowo-dębowego z niewielkim jeziorem i szerokimi leśnymi drogami na spacer trwający 2–3 godziny.
Na lewym brzegu Desny leży park narodowy „Załissia”. Prawie cały jego las to sosnowy bór, a około 1700 hektarów drzewostanu ma ponad sto lat. Park jest stopniowo otwierany dla odwiedzających, więc trasy zwiedzania ustalajcie w administracji.
Czernihów
W Czernihowie zimowa trasa na 2–3 godziny — od Wału z cerkwią Katarzyny do Monasteru Jeleckiego, a dalej na wzgórza Boldyne do Monasteru Trójcy Świętej i Ilina oraz Jaskiń Antonich. Wzgórza wznoszą się 20–35 metrów nad zalewem Desny i zimą widać z nich daleko. Na leśny spacer w granicach miasta jest regionalny park krajobrazowy „Jaliwszczyna”. Więcej — w artykule Czernihów — ukraińska Rawenna nad Desną.
Na północnym wschodzie obwodu, nad Desną, znajduje się Mezyński Park Narodowy z kredowymi urwiskami i starymi dąbrowami. Zima tutaj jest chłodniejsza i bardziej śnieżna niż w pozostałej części Polesia. Jednak park leży w rejonie Nowhorod-Siwerski niedaleko granicy z Rosją, która jest ostrzeliwana, więc bez pilnej potrzeby nie jedźcie tam teraz. Podobnie nie zalecamy wyjazdów do przygranicznych społeczności obwodu sumskiego.
Jak się przygotować
- W grudniu dzień jest krótki — około ośmiu godzin światła. Wychodźcie rano i planujcie powrót przed zmierzchem.
- Na granicie i drewnianych schodach w parkach zimą jest ślisko: obuwie z protektorem i, jeśli chcecie, raczki.
- Zabierzcie termos, powerbank i zapasowe rękawiczki: w lasach i parkach zwykle nie ma kawiarni.
- Nie podchodźcie do krawędzi skał i nie wchodźcie na lód rzek i jezior.
- Podczas alarmu powietrznego szukajcie schronienia; w lesie wcześniej ustalcie, gdzie wracać.
