Wieś Jaropowicze wchodzi w skład hromady miejskiej Andruszówka w rejonie berdyczowskim obwodu żytomierskiego i leży w górnym biegu rzeki Irpień, 20 km na północny wschód od Andruszówki oraz 5 km od trasy Żytomierz — Skwira. Według spisu z 2001 roku mieszkało tu 1117 osób. Nazwę wsi wiąże się z kijowskim księciem Jaropełkiem Światosławowiczem, bratem Włodzimierza Wielkiego: w latach 970. rzekomo wznioszł on u źródeł Irpienia tymczasowe umocnienie. Na południe od wsi, w uroczysku Zamek, zachowało się grodzisko latopisowego miasta Jaropołcza (IX–XIII wiek) — zabytek archeologii, po raz pierwszy wspomniany w latopisie pod 1160 rokiem.
Historia wsi
Do połowy XIX wieku większa część Jaropowicz należała do Tytusa Trzeciaka. W 1859 roku sprzedał on majątek Zygmuntowi Kotiużyńskiemu, który w 1865 roku wybudował tu cukrownię. Interes nie szedł: Kotiużyński zbankrutował i przekazał rezydencję oraz fabrykę wierzycielom. Podczas wydarzeń rewolucyjnych zakład spłonął, a w rezydencji umieszczono szkołę, która działała do 2008 roku, kiedy we wsi wzniesiono nowy budynek.
Zabytki architektury
Drewniany pałac (stara drewniana szkoła)
Najbardziej znany zabytek Jaropowicz to drewniany dwór pański z XIX wieku w starym parku z stawem; lokalni mieszkańcy nazywają go „starą drewnianą szkołą”. Budowla, wzniesiona w duchu ukraińskiego baroku, posiadała szereg nowości technicznych, niezwykle postępowych jak na swoje czasy:
- kanalizację i hydraulikę;
- ogrzewanie ciepłym powietrzem z kotła w piwnicy, które podgrzewało podłogę.
Budynek zachował się prawie w pierwotnym stanie; planuje się w nim urządzenie muzeum krajoznawczego.
Kamienica
Przy centralnej ulicy zachowała się stara kamienica ze przyporami, która prawdopodobnie pełniła funkcje przemysłowe. Dodaje ona Jaropowiczom szczególnego historycznego kolorytu.
Czym ciekawe są Jaropowicze
- Drewniany pałac w stylu barokowym pośród starego parku.
- Wały wczesnoruskiego grodziska w Jaropołczu.
- Stara kamienica i ślady cukrowni.
- Spacer po okolicy, w tym po Jaropowickim Rezerwacie Krajobrazowym w pobliżu południowych krańców wsi.
Drewniane elementy pałacu zachwycają swoim piękności.
Na głównej ulicy stoi murowany budynek z przyporami.
Jaropowicze zachowały część dziedzictwa z czasów staroruskich i XIX wieku. Drewniany pałac, zabytkowy murowany budynek oraz wały książęcego grodziska tworzą wyjątkową atmosferę, która przyciąga historyków, architektów i turystów. Przyszłe muzeum krajoznawcze pomoże zachować historię wsi.
Andrij Bondarenko.
