Luterański kościół świętej Anetty to neogotycka świątynia w centrum Żytomierza, przy ulicy Kociubińskiego. Wysoki ceglany budynek z ogromnymi oknami to jedna z najbardziej rozpoznawalnych budowli miasta i pamiątka po wielkiej społeczności niemieckiej, która żyła w Żytomierzu w XIX wieku.
Niemiecka społeczność Żytomierza
Luteranie pojawili się w Żytomierzu wraz z niemieckimi rzemieślnikami i kupcami. Początkowo społeczność modliła się w tymczasowym domu modlitwy na podarowanej posesji. W połowie XIX wieku pani Knaak podarowała gminie ziemię, a ulica otrzymała nazwę Luterańska. Wtedy też niemiecki kościół miał adres również przy Wielkiej Berdyczowskiej, obok domu, w którym spędził pierwsze miesiące życia pianista Swiatosław Richter.
Kościół Arnolda Jensa
Obecny kościół zbudowano i poświęcono w 1896 roku ku czci świętej Anetty. Wzniesiono go w dolinie dawnego koryta rzeki Popowki według projektu żytomierskiego architekta miejskiego Arnolda Karłowicza Jensa. Ze zwykłej cegły architekt potrafił stworzyć lekkie, proporcjonalne fasady w stylu zmodernizowanej gotyki: płytkie kasetony czynią ściany spójnymi mimo ogromnych okien. Dwa lata później Jens powtórzył te zabiegi w wieży ciśnień przy ulicy Puszkina — kolejnej wizytówce Żytomierza.
Kościół i wieża ciśnień
Kościół i wieżę ciśnień przy ulicy Puszkina warto obejrzeć razem: obie budowle Arnolda Jensa pokazują, jak żytomierski architekt końca XIX wieku pracował z prostą czerwoną cegłą, tworząc lekkie gotyczne formy. Wieża stała się symbolem Żytomierza, a kościół — najlepszym przykładem neogotyku w mieście. Razem tworzą małą trasę „Żytomierz Arnolda Jensa”.
W czasach radzieckich kościół wykorzystywano niezgodnie z przeznaczeniem, a po odzyskaniu niepodległości zwrócono go społeczności luterańskiej. Dziś to ponownie czynna świątynia.
Wskazówka
Kościół najlepiej obejrzeć z zewnątrz, obchodząc go dokoła. Połącz to ze spacerem po centrum — stąd niedaleko do katedry świętej Zofii, ulicy Michajłowskiej i wieży ciśnień.
Jak trafić
Ulica Kociubińskiego 5, centrum Żytomierza.
