Wieś Modelów położona jest nad brzegiem rzeki Dranica i wchodzi w skład potijewskiej hromady wiejskiej w rejonie żytomierskim. Do współczesnej granice obwodu kijowskiego jest stąd około 30 km. Historycznie ziemie te należały do ziemi kijowskiej: do lat 20. XX wieku wieś wchodziła w skład powiatu radomyskiego guberni kijowskiej. Według spisu z 2001 roku w Modelowie mieszkały 394 osoby, podczas gdy w 1900 roku — 723.

Historia wsi

Modelów często pozostawał w cieniu sąsiedniego Horbulewa. Po raz pierwszy wieś wzmiankowana jest w 1618 roku pod nazwą Mołodylów. W 1646 roku ucierpiała od stacjonowania chorągwi kozaków rejestrowych pułkownika Stanisława Kreczowskiego — zachowała się o to skarga do sądu grodzkiego w Żytomierzu z wykazem mienia zabranego mieszkańcom. W połowie XVIII wieku wieś należała do Feliksa Potockiego, łowczego owruckiego, brata Maksymiliana Potockiego, a w 1865 roku — do majątku Czajkowskiego.

W latach 1917–1920 mieszkańcy Modelowa brali udział w zbrojnym opór przeciwko bolszewikom. Powstańcy z sąsiedniego Horbulewa, którymi kierowała rodzina Sokołowskich, przez kilka lat walczyli przeciwko okupacji rosyjskiej.

Dziedzictwo architektoniczne

Cerkiew świętego Wawrzyńca

Głównym zabytkiem wsi jest drewniana cerkiew świętego Wawrzyńca, wzniesiona w 1782 roku. Jest to rzadki przykład krzyżowej, pięciodzielnej, jednobankowej świątyni, która zachowała historyczną formę i nie uległa znacznym przebudowom.

Cechy charakterystyczne świątyni:

  • prostokątne zręby i trójdzielna struktura: babińca, nawa i ołtarz;
  • masywny bęben świetlny, który przechodzi w mniejszy bęben kopułki;
  • górny bęben zwieńczony płaskim namiotowym zadaszeniem;
  • sześciokątne drzwi głównego wejścia;
  • poziome szalowanie dolnej kondygnacji oraz boczne wejścia, dodane podczas remontu w XIX wieku.

Cerkiew jest jedyną zachowaną świątynią XVIII wieku na terenie dawnego rejonu radomyskiego i posiada status zabytku architektury o znaczeniu lokalnym. Wezwanie świętego Wawrzyńca — wczesnochrześcijańskiego męczennika z III wieku — jest rzadkie dla świątyń prawosławnych w Ukrainie. Prawdopodobnie początkowo świątynia była greckokatolicka, a od 1839 roku stała się prawosławna.

Obok stoi drewniana dzwonnica z XX wieku. Jej namiotowe zwieńczenie przypomina wieżyczkę kozackiego posterunku i harmonijnie uzupełnia zespół świątynny.

Czym ciekawy jest Modelów

  • Drewniana cerkiew z XVIII wieku z zachowanym pierwotnym wyglądem.
  • Malownicze położenie nad brzegiem rzeki Dranica.
  • Historia ruchu powstańczego oraz właścicieli majątku — Potockich i Czajkowskich.

Wieś zachowała spokojną atmosferę Polesia i jest udanym przystankiem dla miłośników architektury drewnianej oraz ukraińskiej historii. Jej cerkiew świętego Wawrzyńca, zachowana architektura, wydarzenia historyczne i malownicze brzegi Dranicy czynią Modelów atrakcyjnym dla turystów i badaczy ukraińskiej kultury.

Autorem zdjęć jest architekt Iwan Bykow (materiały z książki „Architektoniczne skarby Kijowszczyzny i okolic”).