Unawa — rzeka o długości 87 km, prawy dopływ Irpinia. Zaczyna się koło wsi Horodyszcze w rejonie berdyczowskim, płynie przez rejon żytomierski i wpada do Irpinia w obwodzie kijowskim, niedaleko wsi Perewiz. Najbardziej znane miejsca na jej brzegach to Romanówka z dworem Rylskich oraz miasto Fastów.
Dawna nazwa
Unawę wspomniają kroniki już od XII wieku — jako Unow lub Unia. Pochodzenie nazwy jest niejasne, być może jest staroeuropejska. Językoznawcy zestawiają ją z Uniawą w dorzeczu Dniestru i Unią w dorzeczu Dunaju oraz wiążą ze starym rdzeniem, który oznaczał wodę lub „wymyte przez wodę”.
Jaka to rzeka
Dolina Unawy jest korytowata, o szerokości do 4 km i głębokości do 30 m. Koryto jest wąskie — przeważnie 2–10 m, na odcinku 34 km zostało wyprostowane. Rzekę wykorzystuje się do zaopatrzenia w wodę, nawadniania i rybactwa, utworzono na niej Zbiornik Fastowski. Niestety, Unawa cierpi z powodu śmieci.
Wsie na brzegach
Na Polesiu Żytomierskim Unawa płynie przez Horodyszcze, Mostowe, Lubimówkę, Sokilczę, Markową Wolicę, Wełyki Lisowci, Kwitnewe, Wełyku Czerniawkę, Jabłonówkę, Romanówkę i Koszlaki. Na prawym brzegu w Romanówce stoi muzeum-dwór rodziny Rylskich, gdzie dorastał poeta Maksym Rylski, a niedaleko, w uroczysku Poriczczya, archeolodzy znaleźli osadę trypolską.
Jak dojechać
Najwygodniej zobaczyć Unawę w Romanówce — obok Popelni. Więcej o okolicach — w artykułach o rejonie żytomierskim i rejonie berdyczowskim.
