Pokorszyna to najstarszy z zachowanych do dziś zespołów dworskich Lewobrzeżnej Ukrainy. Znajduje się w Kozielcu, na niewysokim tarasie prawego brzegu rzeki Oster. Majątek wzniesiono w połowie XVIII wieku dla Wiary Daragan, siostry hrabiów Ołeksjsja i Kyryła Razumowskich, oraz jej męża, pułkownika kijowskiego Juchyma Daragana. Najciekawszą budowlą kompleksu jest murowany dom Daraganów, który służył jako skarbiec pułku kijowskiego.
Skąd nazwa
Istnieją dwie wersje. Naukowcy uważają, że nazwa pochodzi od nazwiska pisarza pułkowego Iwana Pokorskiego, do którego do 1744 roku należała ta ziemia. Miejscowa legenda opowiada inaczej: rzekomo to właśnie tutaj cesarzowa Elżbieta po tajnym ślubie z Ołeksiejem Razumem „ukorzyła się” (upoloryłasja) przed jego matką Natalią Razumichą, która jeszcze niedawno trzymała karczmę. Według podań Razumicha kupiła majątek, aby przyjąć synową w 1744 roku, a później oddała go w wianie córce Wiarze.
Dwór
Budynek główny i oficyny grupowały się wokół prostokątnego dziedzińca reprezentacyjnego, do którego prowadziła aleja. Drewniany, otynkowany dom na murowanych piwnicach wzniesiono około połowy XVIII wieku. Wiele razy go przebudowywano, ale zachowały się cechy pierwotnego wyglądu: na osi fasady stoi ganek-portyk na parach kolumn toskańskich z wysokim przyczółkiem. Na zachód od domu znajdował się park krajobrazowy, schodzący ku rozlewisku Ostra, a na północ – dziedziniec gospodarczy. Z Pokorszyny pochodzą meble i portrety Daraganów, które obecnie są przechowywane w Czernihowskim Muzeum Sztuki.
Murowany skarbiec
Na wschód od domu stoi murowany budynek, który wzniósł Juchym Daragan. Przechowywano tu broń i skarbiec pułku kijowskiego. Jest to ceglany, kwadratowy, dwupiętrowy budynek z głęboką piwnicą, powtarzającą wymiary kondygnacji naziemnych. Wystrój z lat 1750–1770 nosi cechy baroku i ampiru: uszakowate obramienia okien, kraty w oknach, pilastry i gzymsy. Wewnątrz nie ma murowanych schodów – prawdopodobnie ze względów bezpieczeństwa na górną kondygnację prowadziły schody drewniane przystawne. Jest to jedna z niewielu murowanych budowli gospodarczych XVIII wieku, które zachowały się na Lewobrzeżu.
Jak dojechać
Pokorszyna leży na brzegu Ostra w Kozielcu, niedaleko centrum. Obok znajduje się sobór Narodzenia Matki Bożej fundacji Razumowskich, a o kilka kilometrów dalej – cerkiew w Lemeszach, rodzinnej wsi Razumowskich.
