Świątynia świętych apostołów Piotra i Pawła w Annie to drewniana cerkiew z połowy XVIII wieku, wzniesiona dla grekokatolików, która obecnie służy jako kościół rzymskokatolicki. Stoi ona w centrum wsi Hanna, będącej siedzibą gminy o tej samej nazwie w powiecie włodawskim, nad rzekami Hanką i Bugiem, około 20 km na północ od Włodawy. Na przeciwległym brzegu Bugu znajduje się białoruska wieś Podłużaje.
Miasteczko nazwane na cześć królowej
Hannę po raz pierwszy wspomniano w 1546 roku, gdy Bohdan Bogowityn założył ją na prawie magdeburskim. Z czasem osada wszedł w skład ordynacji nieświeskiej Radziwiłłów i do 1821 roku posiadała status miasteczka. Według podania nazwę nadała Anna Jagiellonka: zatrzymała się tu na nocleg w drodze na Ruś i przyjęto ją tak gościnnie, że pozwoliła nazwać osadę swoim imieniem. W lokalnej gwarze Anna stała się Hanną.
Cerkiew unicka Radziwiłłów
Pierwsza wzmianka pisana o świątyni w Annie pochodzi z 1726 roku. Obecną drewnianą cerkiew wzniesiono w latach 1739–1742 kosztem księcia Hieronima Floriana Radziwiłła, a w 1750 roku zakończył on jej urządzanie. Rokiem 1739 datuje się także stojącą obok drewnianą dzwonnicę oraz obraz Matki Bożej Hannieńskiej – kopię ikony poczajowskiej, która do dziś znajduje się w ołtarzu głównym.
Świątynię budowano po synodzie zamojskim z 1720 roku, który nakazywał urządzać cerkwie greckokatolickie tak samo, jak kościoły łacińskie. Dlatego wewnątrz nie ma ikonostasu, lecz kilka ołtarzy barokowych, a ściany pokryte są malowidłami z pierwszej połowy XVIII wieku, wykonanymi na płótnie. W 1791 roku ukończono polichromię i postawiono kaplicę ku pamięci misji bazyliańskich. Na starym cmentarzu stoi drewniana kaplica świętej Anny z 1880 roku.
Cerkiew prawosławna, potem kościół
W 1875 roku, gdy władze carskie zlikwidowały chełmską eparchię unicką, cerkiew w Annie przekazano prawosławnym. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę świątynia przeszła w ręce rzymokatolików i w 1924 roku powstała tu pierwsza w historii wsi rzymskokatolicka parafia. Przy drodze na Dołhobrody, w miejscu starszego cmentarza, leży kamień z cerkiewnosłowiańskim napisem cyrylicą.
Świątynia długo niszczała, ale została gruntownie odrestaurowana i w 2020 roku gmina oraz parafia otrzymały za tę pracę nagrodę „Laur Konserwatora”. Wokół urządza się przestrzeń do spotkań różnych wyznań, niewielki skansen oraz galerię obrazów malarza Stanisława Baja z sąsiednich Dołhobród.
Jak dojechać
Hanna leży przy drodze 816, która ciągnie się wzdłuż Bugu: od Włodawy — około 20 km na północ, od Chełma — mniej więcej 70 km, od Białej Podlaskiej — około 55 km. Dla Ukraińców to Polska, potrzebny jest paszport. Obok jest granica z Białorusią, więc nie wchodźcie w zamknięte strefy przygraniczne. Przez Hannę przechodzi szlak rowerowy Green Velo oraz trasa Biała Podlaska – Hanna. W drodze z Włodawy warto zatrzymać się w Różance, Dołhobrodach i Łucku. Szerzej o krainie — w artykule Polskie Polesie.
