Kościół Rozesłania Świętych Apostołów — późnobarokowa świątynia przy ulicy Lubelskiej 55, w starym centrum Chełma, u podnóża góry z katedrą Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Został wzniesiony w latach 1753–1763 przy kolegium pijarów według projektu Paolo Fontany i często nazywany jest najpiękniejszą zabytkową budowlą miasta. Największe wrażenie robi wnętrze z iluzjonistycznymi malowidłami na sklepieniach.
Od drewnianej świątyni do kościoła pijarskiego
Parafialny kościół stoi tu od początku XV wieku. Według podania pierwszy, drewniany, kościół w 1417 roku ufundował król Władysław Jagiełło na podziękowanie chorągwi chełmskiej z białym niedźwiedziem, która wyróżniła się w bitwie pod Grunwaldem. Ten kościół spłonął w 1578 roku, a murowany, wzniesiony w 1585 roku, w połowie XVIII wieku rozebrano z powodu złego stanu. Już w 1667 roku parafię przejęli pijarzy — katolicki zakon zajmujący się edukacją młodzieży — i obok wyrosło ich kolegium.
Nowy kościół ufundowali Andrzej i Marianna Wolscy oraz Wacław Piotr Żewuski. Projekt wykonał Paolo Antonio Fontana, a budową kierował Tomasz Rezler — ta sama para, która pracowała nad katedrą na górze. Kościół poświęcił w 1795 roku biskup Jan Kanty Lenczowski. Nie doznał zniszczeń wojennych, więc zachował niemal całe wyposażenie; ostatni duży remont dachu i fasad przeprowadzono w 1994 roku.
Malowidła i ołtarze
Trójnawowa świątynia ma ośmiokątną nawę główną, otoczoną galerią obejściową z kaplicami. Zachodnią fasadę z dwoma wieżami ustawionymi ukośnie i odsuniętymi od korpusu rozpoznaje się z daleka; na prawej wieży od 1970 roku znajduje się zegar. Przed fasadą stoją barokowe figury Matki Bożej Łaskawej i świętego Józefa Kalasancjusza, założyciela pijarów, wykonane według projektu Fontany.
Sklepienia z 1758 roku pomalował Józef Majer: namalowana architektura i figuralne sceny tworzą wrażenie, jakby sufit otwierał się ku górze, a ściany były ozdobione marmurem. Malowidła były kilkakrotnie restaurowane, ostatnio gruntownie w latach 1970–1974. Rokokowe ołtarze, ambona i chrzcielnica zostały wykonane w lwowskiej pracowni Michała Filewicza. W bocznych ołtarzach znajdują się obrazy Szymona Czechowicza, jednego z najsłynniejszych polskich malarzy XVIII wieku. Zachowały się także rokokowe ławy i cztery późnobarokowe konfesjonały.
Jak dojechać
Kościół znajduje się przy ulicy Lubelskiej 55, w centrum Chełma. Chełm leży przy trasie nr 12 Lublin — Dorohusk: od Lublina około 70 km, od przejścia granicznego Dorohusk — Jagodzin na granicy z Wołyniem około 25 km. Obok jest dawne kolegium pijarów, gdzie obecnie mieści się Muzeum Ziemi Chełmskiej, a kilka kroków dalej wejście do chełmskich kredowych podziemi. Wyżej, na górze, znajduje się katedra Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, pałac biskupów unickich i Wysoka Górka; kilkaset metrów na zachód — kościół św. Andrzeja, a na północ — kościół Matki Boskiej Zwycięskiej w dawnym kinie. Kościół jest otwarty podczas nabożeństw. Dla obywateli Ukrainy wymagany jest paszport zagraniczny.
