Bagno Serebryskie — torfowiskowy rezerwat przyrody na północno-wschodnich obrzeżach Chełma, w granicach Chełmskiego Parku Krajobrazowego. Chroni 376 hektarów torfowisk węglanowych — bagien na wapiennym podłożu, których w Polsce jest bardzo niewiele. Rośnie tu roślinność lubiąca wapń, a wśród ptaków występują gatunki zagrożone wyginięciem na skalę całej Europy. Rezerwat leży na terenie gmin Chełm i Ruda-Huta, w pobliżu wsi Srebrzyszcze.

Błoto na wapieniu

Okolice Chełma leżą na granicy wilgotnego Polesia Lubelskiego i kredowej Wysoczyzny Lubelskiej. Dlatego torf tutaj nie jest kwaśny, jak na większości poleskich bagien, lecz zasadowy. Rezerwat utworzono w 1991 roku, aby zachować torfowisko węglanowe jako ostoje bardzo rzadkich ptaków i roślin. Wchodzi on w skład sieci Natura 2000 wraz z innymi torfowiskami wokół Chełma — rezerwatami „Brzeźno” i „Roskosz”.

Chełmski Park Krajobrazowy powstał w 1983 roku, obecnie zajmuje ponad 16 tysięcy hektarów. Oprócz bagien znajdują się tu stare lasy, a owadów jest bardzo dużo: na terenie parku stwierdzono ponad 800 gatunków motyli.

Brzoza na łące na skraju Bagna Serebryskiego
Brzoza na łące na skraju Bagna Serebryskiego. Fot. Tomasz Hanc, CC BY-SA 3.0

Mieczyk i trzciniak

Na wapiennym podłożu rosną ciemiężyca europejska, suchowersja wielkokwiatowa, kukułka hełmiasta, zawilec leśny, goryczka krzyżowa i goryczka pospolita. W podmokłych miejscach tworzą się zwarte zarośla mieczyka błotnego i szczenusa rdzawego — rzadkich roślin o atlantyckim pochodzeniu.

Głównym bogactwem rezerwatu są ptaki: ponad 60 chronionych gatunków, z których ponad 30 tu gniazduje. Do najrzadszych należą trzciniak zwyczajny, kulon wielki, baraniec wielki, błotniak łąkowy, brodziec zwyczajny, pustułka, modraszka i turkawka. Dla trzciniaka zwyczajnego, jednego z najbardziej zagrożonych śpiewających ptaków Europy, torfowiska wokół Chełma są jednym z najważniejszych miejsc lęgowych.

Ścieżka i wieża widokowa

Przez rezerwat poprowadzono ścieżkę edukacyjną „Bagno Serebryskie” o długości około 3 km, na którą potrzeba około półtorej godziny. Zaczyna się we wsi Nowiny, za domem pomocy społecznej, prowadzi do wieży widokowej, a następnie przez łąki i nasyp kolejowy do południowej granicy rezerwatu. Miejsca do obserwacji oznaczone są wapiennymi głazami, na początku i na końcu stoją tablice informacyjne. Wiosną 2024 roku z powodu wysokiego poziomu wody, która przelewała się przez ścieżkę, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska ograniczyła do niej dostęp, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić, czy ścieżka jest otwarta.

Obok rezerwatu, w Srebrzyszczu, stoi pałac: posiadłość tę w XVIII wieku rozbudował dla chełmskiego miecznika Józefa Łopuskiego architekt Paweł Fontana.

Pałac w Srebrzyszczu niedaleko rezerwatu
Pałac w Srebrzyszczu niedaleko rezerwatu. Fot. Akna, CC BY-SA 3.0 pl

Jak dojechać

Rezerwat zaczyna się kilka kilometrów na północny wschód od centrum Chełma; do Nowin można dojechać samochodem lub rowerem — niedaleko przebiega szlak rowerowy Green Velo. Przez torfowiska prowadzi także niebieski szlak pieszy PTTK „Bagna i moczary” Dorohusk – Chełm o długości 52 km. Najlepszy czas to maj i czerwiec, gdy kwitną orchidee i śpiewają ptaki. Obok znajduje się cerkiew św. Włodzimierza w Brzeźnie przy rezerwacie „Brzeźno” oraz kościół w Chulczycach. O samym Chełmie — w artykule o Chełmie. Więcej o regionie — w artykule „Polskie Polesie: co zobaczyć za Bugiem”. To Polska: obywatele Ukrainy potrzebują paszportu zagranicznego.